Bina Yükseklik Sınırları (TBDY) ne kadar olmalıdır?

Bina Yükseklik Sınırları (TBDY) – Açıklama

Öncelikle belirteyim ki, sorunuzu yanıtlarken Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) kapsamında bina yükseklik sınırlarına dair verilen bir bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle PAİY’i devre dışı bırakarak, doğrudan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) hükümlerine başvuruyorum. Verilen yönetmelik bilgisi yalnızca Basitleştirilmiş Tasarım (B.17) başlığı altındaki bir alt kuralı içermektedir.

TBDY Bölüm 17 – Basitleştirilmiş Tasarım Şartları

İlgili yönetmelik maddesi (TBDY 2018, Bölüm 17 – Basitleştirilmiş Tasarım) uyarınca, bina yükseklik sınırları aşağıdaki gibi belirlenmiştir:

• Maksimum kat adedi: 8 kat
• Maksimum toplam bina yüksekliği: 25.5 metre
• Geçerli olduğu koşullar:
  • Deprem Tasarım Sınıfı (DTS) ≤ 3 olan binalar
  • Yığma donatısız taşıyıcı sistem tipi

Bu sınır, yalnızca yığma (kâgir, tuğla, briket vb.) ve donatısız (içinde çelik donatı bulunmayan) taşıyıcı sistemler için geçerlidir. DTS’nin 3 ve altında olduğu durumlarda (yani düşük ve orta deprem tehlikesi olan bölgelerde) uygulanabilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

1. Kapsam daraltması: Bu hüküm, tüm binalar için değil, yalnızca basitleştirilmiş tasarım ile deprem hesabı yapılabilecek yığma donatısız yapılar için geçerlidir. Betonarme, çelik veya diğer sistemler farklı yükseklik sınırlarına tabidir (örneğin TBDY Bölüm 5 veya 6’daki genel yükseklik kuralları).

2. DTS ≤ 3 şartı: Deprem Tasarım Sınıfı 1, 2 ve 3 olan bölgelerde (düşük-orta deprem tehlikesi) bu sınır uygulanabilir. DTS 4 (yüksek deprem tehlikesi) olan bölgelerde basitleştirilmiş tasarım yapılamaz, dolayısıyla bu yükseklik sınırı da geçersiz olur.

3. Yığma donatısız yapılar: Bu yapı türü, TBDY’de ayrıca tanımlanmış olup, deprem dayanımı düşük olduğu için yükseklik sınırı diğer sistemlere göre daha kısadır. Karşılaştırma yapmak gerekirse, betonarme bir bina için TBDY’de (genel hükümlerde) daha yüksek kat adedine izin verilebilir.

Özet Tablo

Son olarak, PAİY’de bina yükseklik sınırlarına dair hüküm bulunmadığı için herhangi bir çelişki söz konusu değildir. TBDY’deki bu sınır, yapının güvenliği açısından bağlayıcıdır. Proje aşamasında mutlaka ilgili bölümdeki tüm koşullar (duvar kalınlığı, malzeme dayanımı, deprem bölgesi vb.) kontrol edilmelidir. Yönetmelik dışında hiçbir sayısal değer kullanmayınız. Bu bilgiler ışığında, verilen özel durum (yığma donatısız, DTS≤3) için bina yüksekliği en fazla 25.5 metre ve 8 kat olabilir.