Betonarme Kolon Kuralları (TS 500 Bölüm 7.4)

TS 500, betonarme kolonların tasarımı ve yapımına ilişkin şu temel kuralları belirler:

Kesit Boyutları

Kesit Tipi	Minimum Boyut
Dikdörtgen kolon	Genişlik ≥ 250 mm
I, T, L kesitli kolon	Et kalınlığı ≥ 200 mm
Kutu kesitli kolon	Et kalınlığı ≥ 120 mm
Dairesel kolon	Çap ≥ 300 mm

Eksenel Yük Sınırı

• Kolona gelen eksenel yük (Nd) şu değeri aşmamalıdır:
• Nd ≤ 0,9 × fcd × Ac
  • fcd: Betonun tasarım basınç dayanımı
  • Ac: Kolonun brüt beton kesit alanı

Boyuna Donatı Kuralları

Kural	Değer / Açıklama
Minimum donatı oranı	ρt ≥ 0,01
İndirimli min donatı oranı	1,3 katı donatı sağlanırsa 0,005'e düşürülebilir
Maksimum donatı oranı (bindirme bölgesi dışı)	ρt ≤ 0,04
Maksimum donatı oranı (bindirmeli ek bölgesi)	ρt ≤ 0,06
Minimum çubuk çapı	φ14
Etriyeli kolon köşe kuralı	Her dış köşede en az 1 adet boyuna donatı çubuğu bulunmalı
Fretli (spiral sargılı) kolon	En az 6 adet boyuna donatı çubuğu kullanılmalı

Enine Donatı (Etriye) Kuralları

Etriye Çubuk Çapı

• Boyuna donatı çapının en az 1/3'ü olmalı
• Hiçbir durumda φ8'den küçük olamaz

Etriye Aralığı

Aşağıdaki üç değerin en küçüğü alınır:

• Kolon dar kenar boyutu
• 15 × boyuna donatı çapı
• 200 mm

Bindirmeli ek bölgesinde: Yukarıdaki sınır değerin 2/3'ü kadar daha sık etriye atılır.

Çiroz (İç Bağ) Kuralları

• Etriye ile sarılmamış her boyuna donatı çubuğu mutlaka çirozla bağlanmalı
• Çiroz çapı, etriye ile aynı olmalı

Fretli (Spiral Sargılı) Kolon Kuralları

• Spiral donatı (fret) sürekli sarmal şeklinde sarılır
• Spiral adım aralığı:
  • Minimum: 25 mm
  • Maksimum: 80 mm
  • Maksimum: Kolon çapının 1/5'i (hangisi küçükse)

Net Beton Örtüsü (Pas Payı)

Konum	Kalınlık
Dış ortamla temas eden kolon yüzeyi	≥ 25 mm
İç mekândaki kolon yüzeyi	≥ 20 mm

Beton örtüsü; donatıyı korozyon ve yangın gibi dış etkilerden korumak için zorunludur. Elverişsiz çevre koşullarında bu değerler artırılmalıdır.

Önemli Notlar

• Deprem bölgelerinde TS 500'e ek olarak TBDY (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği) Bölüm 7'deki süneklik düzeyine bağlı özel kurallar uygulanır
• TS 500, maksimum C50 beton sınıfına kadar geçerlidir
• Kolon boyuna donatısı tüm yükseklik boyunca enine donatı (etriye/çiroz/fret) ile sarılmalıdır

---

Kaynak: TS 500 Bölüm 7.4 (Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları)