Betonarme Kesme ve Burulma Hesabı (TS 500 Bölüm 8) nedir?

TS 500 Bölüm 8, betonarme taşıyıcı sistem elemanlarında eğilme momenti ile birlikte oluşan kesme kuvveti ve burulma momenti etkilerine karşı dayanım ve tasarım kurallarını belirler. Bu bölüm, kesme ve burulma gerilmelerinin beton ve donatı tarafından güvenli bir şekilde taşınmasını sağlayacak hesap yöntemlerini kapsar.

Detaylar

Amaç ve Genel İlke

Bölüm 8'in temel amacı, eğilme momenti ile birlikte etkiyen kesme kuvvetlerinin oluşturduğu asal çekme gerilmelerini beton ve uygun kesme donatısı ile karşılamak, asal basınç gerilmelerinin ise gövdede ezilme oluşturmayacak bir düzeyde tutulmasını sağlamaktır (TS 500 Madde 8.1.1).

Kapsam

Bu bölümde verilen hesap ve tasarım kuralları şunları içerir:

• Kesme kuvveti etkisi altındaki elemanların kesit hesabı ve donatı detaylandırması
• Zımbalama (döşemelerde tekil yük etrafındaki kesme) dayanımı hesabı
• Burulma momenti etkisi altındaki elemanların tasarımı
• Sürtünme kesmesi hesabı (farklı zamanlarda dökülmüş beton yüzeyleri, birleşim düzlemleri gibi özel durumlar için)

Kesme ve Burulma Hesabına İlişkin Bazı Önemli Semboller

TS 500 Bölüm 8'de kullanılan temel iç kuvvet ve dayanım sembolleri şunlardır (Madde 8.0):

• V_d: Tasarım kesme kuvveti
• V_c: Kesme dayanımına beton katkısı
• V_w: Kesme dayanımına kesme donatısı katkısı
• V_r: Toplam kesme dayanımı
• T_d: Tasarım burulma momenti
• s: Etriye aralığı

Sürtünme Kesmesi (Özel Durum)

İki ayrı malzemenin birleştiği veya farklı zamanlarda dökülmüş iki beton yüzeyinin birleştiği düzlemlerde kesme hesabı, sürtünme kesmesi yöntemi ile yapılır (TS 500 Madde 8.1.7). Bu yöntem:

• Birleşim düzleminde önce bir çatlak oluştuğunu varsayar.
• Kesme kuvvetine karşı direnç, birleşim düzlemine dik olarak yerleştirilen donatıların (A_wf) akması ve yüzeyler arasındaki sürtünme ile sağlanır.
• Sürtünme kesmesi dayanımı hesabı için gerekli kesme-sürtünme katsayıları (µ) TS 500 Çizelge 8.1'de farklı yüzey durumları için verilmiştir:
  • Monolitik (bir döküm) beton: µ = 1.4
  • Pürüzlendirilmiş yüzey (pürüz ≥ 5 mm): µ = 1.0
  • Pürüzlendirilmemiş yüzey: µ = 0.6
  • Çelik profil ve beton birleşimi: µ = 0.7

İstisna ve Uyarılar

• Deprem Yönetmeliği kapsamındaki önüretimli döşeme sistemlerinde, diyafram iç kuvvetlerinin güvenli şekilde aktarıldığı, kesme sürtünmesi hesap yöntemine uygun olarak hesaplanan bağ donatıları ile gösterilmelidir (Deprem Yönetmeliği Madde 8.6.2.3).

Referanslar:

• TS 500 Bölüm 8 (Kesme ve Burulma Hesabı, YST-S01 Madde 8.1.1)
• Sürtünme Kesmesi ve Katsayıları (TS 500 Madde 8.1.7)