Beton Sünme ve Büzülme Katsayıları (TS 500 Madde 3.3.4)

TS 500'ün 3.3.4 maddesinde tanımlanan sünme ve büzülme katsayıları, betonarme yapı elemanlarında zamana bağlı şekil değiştirmelerin hesabında kullanılır. Aşağıda detaylı tablolar ve değerler verilmiştir:

---

1. Sünme Katsayısı (φce) — Çizelge 3.3 (Uzun Süre Sonunda)

Sünme katsayısı, betonun yükleme anındaki yaşına, ortamın nem durumuna ve elemanın eşdeğer kalınlığına (le) bağlı olarak değişir.

Eşdeğer kalınlık formülü: le = 2 × Ac / u

• Ac: Beton kesit alanı
• u: Kesitin atmosfere açık çevre uzunluğu

Yükleme Anında Beton Yaşı	Kuru Ortam (%50 nem)			Nemli Ortam (%80 nem)
	le=50mm	le=150mm	le=600mm	le=50mm	le=150mm	le=600mm
1 gün	5,4	4,4	3,6	3,5	3,0	2,6
7 gün	3,9	3,2	2,5	2,5	2,1	1,9
28 gün	3,2	2,5	2,0	1,9	1,7	1,5
90 gün	2,6	2,1	1,6	1,6	1,4	1,2
365 gün	2,0	1,6	1,2	1,2	1,0	1,0

Sünme birim şekil değiştirmesi hesabı:

εce = (σco / Ec) × φce

• σco: Betondaki kalıcı basınç gerilmesi
• Ec: Betonun elastisite modülü

---

2. Büzülme Birim Şekil Değiştirmesi (εcs × 10³) — Çizelge 3.4 (Uzun Süre)

Büzülme değerleri, betonun bakım koşullarına, ortamın nem durumuna ve eşdeğer kalınlığa (le) bağlıdır. Negatif değerler kısalmayı (büzülmeyi) ifade eder.

Beton Bakımı	Kuru Ortam (%50 nem)			Nemli Ortam (%80 nem)
	le=50mm	le=150mm	le=600mm	le=50mm	le=150mm	le=600mm
Suda veya nemde	-0,60	-0,50	-0,30	-0,20	-0,15	-0,10
Normal koşulda	-0,50	-0,40	-0,25	-0,15	-0,10	-0,07

Önemli not: Tablodaki değerler × 10⁻³ ile çarpılmış halde verilmiştir. Örneğin kuru ortamda, normal koşulda bakılmış ve le=150mm olan bir elemanda büzülme birim şekil değiştirmesi -0,40 × 10⁻³ = -0,00040 olur.

---

3. Diğer İlgili Mekanik Özellikler

Özellik	Değer
Poisson oranı (μc)	0,20
Kayma modülü (Gcj)	Gcj ≈ 0,40 × Ecj
Isıl genleşme katsayısı (αt)	10⁻⁵ / °C

---

4. Kullanım Alanları

Bu katsayılar özellikle aşağıdaki hesaplarda kullanılır:

• Sehim hesabı: Zamana bağlı sehimlerin hesaplanmasında sünme katsayısı (φce) kullanılır.
• Çatlak kontrolü: Büzülme çatlaklarının tahmini ve sınırlandırılmasında εcs değerleri esas alınır.
• Hiperstatik sistemler: Sıcaklık değişimi + büzülme + sünme etkilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
• Ön germeli yapılar: Zamana bağlı gerilme kayıplarının hesabında kullanılır.

---

Kaynak: TS 500 (Şubat 2000), Madde 3.3.3, 3.3.4, Çizelge 3.3, Çizelge 3.4