Asansör Kuyusu Kuralları (Yönetmelik Madde 9)

Merhaba, asansör kuyusu kurallarını anlatacağım. Öncelikle belirteyim ki Tip İmar Yönetmeliği Madde 34 asansör zorunluluğu ve boyutlarını düzenler, ancak kuyu kuralları konusunda doğrudan hüküm içermez; bu konuda Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) devreye girer. İmar Yönetmeliği'nin 34. maddesinin 7. fıkrası açıkça asansörün yapımı ve işletilmesinde Asansör Yönetmeliği ve TSE standartlarına uyulacağını söyler. Bu nedenle kuyu kurallarında birincil kaynak Asansör Yönetmeliği Madde 9’dur.

---

Asansör Yönetmeliği Madde 9 – Temel İlke

Asansör kuyusu, temel sağlık ve güvenlik gerekleri dışında hiçbir boru tertibatı, tel sistemi veya donanımı içermemelidir. Bu, kuyunun yalnızca asansörün çalışmasına yönelik ekipmanlara (kabin, karşı ağırlık, kılavuz raylar, fren sistemleri vb.) ev sahipliği yapması gerektiği anlamına gelir. Su tesisatı, doğalgaz borusu, elektrik kabloları (asansör kontrol kabloları hariç) gibi elemanlar kuyu içine kesinlikle konulamaz.

Bina/İnşaat Sorumluluğu

İnşaattan sorumlu kişi ile asansörü monte eden firma birlikte şu tedbirleri almak zorundadır:

• Kuyu içinde gerekli güvenlik mesafelerinin (kuyu üstü, kuyu dibi) sağlanması
• TS EN 81-20 standardına uygun minimum boyutların (kabin boyutu, karşı ağırlık ve çalışma alanı dikkate alınarak) belirlenmesi
• Kuyu üstünden yeterli havalandırma sağlanması

Bu iki taraf, gerekli teknik bilgileri birbirine sunmakla yükümlüdür. Örneğin, inşaat müteahhidi kuyu betonarme ölçülerini asansör montajcısına bildirmeli, montajcı da kuyuya uygun ekipman seçimini yapmalıdır.

---

BYKHY Madde 62 – Yangın Güvenliği Ek Kuralları

Asansör Yönetmeliği Madde 9’u tamamlayan yangın güvenliği hükümleri şunlardır:

• Kuyu ve makine dairesi yangına en az 60 dakika dayanıklı, yanıcı olmayan malzemeden yapılmalıdır.
• Aynı kuyu içinde 3’ten fazla asansör kabini düzenlenemez. 4 kabin gerekiyorsa, ikişerli gruplar halinde araları yangına 60 dakika dayanıklı malzeme ile ayrılmalıdır.
• Kuyuda en az 0,1 m² olmak üzere, kuyu alanının 0,025 katı kadar havalandırma ve dumandan arındırma bacası bulundurulmalı veya kuyular basınçlandırılmalıdır.
• Aynı anda bodrum katlara hizmet veren asansörlere, bodrum katlarda korunmuş bir koridordan veya yangın güvenlik holünden ulaşılmalıdır.
• Asansör kapıları, koridor/hol dışında doğrudan kullanım alanlarına açılamaz.

---

İmar Yönetmeliği Madde 34 ile İlişkisi

Tip İmar Yönetmeliği asansör kuyusu kurallarını doğrudan yazmaz, ancak Madde 34/7 ile Asansör Yönetmeliği’ne atıf yapar. Ayrıca:

• Tek asansörlü binalarda kabin dar kenarı 1,20 m, alan 1,80 m², kapı net genişliği 0,90 m olmalıdır (Madde 34/2).
• 10 kat ve üzeri binalarda en az bir asansör sedye taşımaya uygun olmalıdır (dar kenar 1,20 m, alan 2,52 m², kapı 1,10 m – Madde 34/5).
• Asansörler bodrum katlar dahil tüm katlara hizmet vermeli, ancak iskân edilmeyen bodrum katlara ulaştırma zorunlu değildir (Madde 34/8).
• Yangın anında en az bir asansör, kesintisiz güç kaynağına bağlı, yangına dayanıklı, duman sızdırmaz olmalıdır (Madde 34/4).

---

Özet ve Pratik Uyarı

• Asansör kuyusu içine hiçbir yabancı tesisat giremez