Basınçlı ve Sıvılaştırılmış Gazlar (Yangın Yönetmeliği Madde 105) nedir?

Merhaba, sorunuzu Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) kapsamında, özellikle Madde 105 ve tamamlayıcı olarak Madde 112 hükümlerine dayanarak yanıtlıyorum. Öncelik kuralı gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde bu konuda özel bir hüküm bulunmadığından, doğrudan yangın yönetmeliği kullanılmıştır.

---

Basınçlı ve Sıvılaştırılmış Gazların Tanımı (BYKHY Madde 105/1)

Yönetmelik, gazları fiziksel özelliklerine göre üç sınıfa ayırır:

1. Basınçlı Gazlar: Kritik sıcaklığı 10°C'ın altında olan gazlardır. Örneğin oksijen, azot, helyum gibi hava gazları bu gruba girer.
2. Sıvılaştırılmış Gazlar: Kritik sıcaklığı 10°C'ın üzerinde olup, 50°C'de mutlak buhar basınçları 300 kPa'ı aşan gazlardır. Propan, bütan, LPG tipik örneklerdir.
3. Basınç Altında Çözünmüş Gazlar: Yukarıdaki iki tipten herhangi biri, bir çözücü içinde çözünmüş halde bulunuyorsa bu sınıfa girer.

Bu tanımlar, gazların depolanması, taşınması ve kullanımı sırasında uygulanacak güvenlik önlemlerinin belirlenmesinde temel oluşturur.

---

Tüplerin Yapımı ve Donanımı (Madde 105/2-3)

2. fıkra: Tüplerin, içerdikleri basınçlı gazın özelliklerine, teknik esaslara, ilgili mevzuat ve standartlara uygun olarak imal edilmesi zorunludur. Bu, tüpün patlama veya sızıntı riskine karşı dayanıklı olmasını sağlar.

3. fıkra: Her tüpün dip kısmı yere değmeyecek şekilde belirli bir yükseklikte çemberle çevrilmelidir. LPG tüpleri hariç, diğer tüm tüplerde vana ve emniyet supaplarının üzerinde, gaz birikmesini önleyecek havalandırma delikleri bulunan bir koruyucu başlık olmalıdır. Bu başlık, vananın darbelere karşı korunmasını ve olası bir kaçakta gazın kontrollü tahliyesini sağlar.

---

Doldurma ve Ağırlık Kontrolü (Madde 105/4)

• Tüpler, izin verilen basıncın ve tüp üzerinde belirtilen ağırlığın üzerinde doldurulamaz.
• Doldurma öncesinde tüpün yeniden doldurulmaya uygun olup olmadığı kontrol edilir.
• Kritik sıcaklığı çevre sıcaklığından yüksek olan gazlar için tüp tamamen doldurulmaz; böylece sıcaklık artışında oluşabilecek tehlikeli basınçların önüne geçilir.
• Doldurma işlemi, ilgili mevzuata göre yapılır ve dolum öncesi ve sonrası ağırlık kontrolü zorunludur.

---

Depolama Şartları (Madde 105/5)

Şart	Açıklama
a)	Dolu tüpler sıcaklık değişimlerine, güneş ışınlarına, radyasyon ısısına ve neme karşı korunmalıdır.
b)	Tüpler, işyerlerinde tehlike yaratmayacak miktarda depolanır. Yangına en az 120 dakika dayanıklı ayrı binalarda veya bölmelerde, radyatör ve ısı kaynaklarından uzakta bulundurulur. Devrilme ve yuvarlanmaya karşı önlem alınır.
c)	Tüpler, içindeki gazın özelliğine göre sınıflanarak depolanır. Boş tüpler ayrı bir yerde toplanır.
ç)	Depo alanlarında uygun havalandırma ve yeterli sayıda kapı bulunmalıdır.
d)	Yanıcı basınçlı gaz içeren tüplerin olduğu yerlerde ateş ve ateşli maddeler kullanma yasağı uygulanır.
e)	Depolara uyarı levhaları konulur.

Madde 105'in son cümlesi, LPG tüplerinin depolanmasına ilişkin esasların ilgili mevzuatta ayrıca düzenlendiğini belirtir. Bu nedenle LPG için ek olarak Madde 112'deki doğalgaz hükümleri benzer mantıkla değerlendirilebilir (örneğin, kazan dairelerinde elektrik tesisatı ve havalandırma kuralları).

---

Doğalgaz ile İlgili Tamamlayıcı Hükümler (Madde 112)

Her ne kadar sorunuz doğrudan Madde 105'e yönelik olsa da, uygulamada basınçlı gaz kullanılan