Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) Nedir?

Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB), Avrupa Birliği (AB) mevzuatına uyum süreci kapsamında Türkiye'de yürürlüğe girmiş ve yapı malzemelerinin piyasaya arzı, serbest dolaşımı ile temel performans gerekliliklerini düzenleyen temel bir yasal metindir. Yönetmelik, 10 Temmuz 2013 tarihli ve 28703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve 29 Nisan 2022 tarihli değişiklikle son şeklini almıştır.

1. Yönetmeliğin Amacı

Yönetmeliğin amacı, Madde 1'de açıkça belirtilmiştir:

"Yapı malzemelerinin temel karakteristikleri ile ilgili performans beyanlarının ve CE işaretinin iliştirilmesinin kurallarını belirleyerek piyasaya arz ve piyasada bulundurma usul ve esaslarını düzenlemek."

Bu ifadeyle yönetmelik, yapı malzemelerinin güvenli, sağlıklı ve çevreye duyarlı olmasını sağlamak, aynı zamanda AB iç pazarında olduğu gibi Türkiye'de de teknik engelleri kaldırarak malzemelerin serbest dolaşımını kolaylaştırmayı hedeflemektedir.

2. Yönetmeliğin Kapsamı

Madde 2 uyarınca, yönetmelik aşağıdaki konuları kapsamaktadır:

• Yapı malzemelerine uygulanacak kurallar: Bir yapı malzemesinin "yapı malzemesi" sayılabilmesi ve bu yönetmeliğe tabi olabilmesi için tanımlanmış kriterler.
• Performans beyanı ve CE işaretlemesi: Malzemelerin temel özelliklerinin beyan edildiği teknik dökümanın ve AB uygunluk işaretinin (CE) iliştirilmesi süreçleri.
• İktisadi işletmelerin yükümlülükleri: Üretici, temsilci, ithalatçı ve dağıtıcıların sorumlulukları.
• Uyumlaştırılmış teknik şartnameler: AB tarafından kabul edilmiş harmonize standartlar veya Avrupa Teknik Değerlendirmesi (ATE) belgeleri.
• Onaylanmış kuruluşlar ve teknik değerlendirme kuruluşları: Uygunluk değerlendirme faaliyetlerini yürütmek üzere yetkilendirilmiş bağımsız kuruluşlar.
• Piyasa gözetimi ve denetimi: Piyasada bulunan malzemelerin yönetmeliğe uygunluğunun denetlenmesi ve uygunsuz ürünler için alınacak tedbirler.

3. Yapı İşlerinin Temel Gerekleri (Ek-1)

Yönetmeliğin kalbinde, tüm yapı işlerinin ve dolayısıyla bu işlerde kullanılan malzemelerin karşılaması gereken 7 temel gereklilik bulunur. Bir yapı malzemesi, bu gerekliliklerden bir veya birkaçına katkı sağlıyorsa, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamına girer. Bu temel gereklilikler şunlardır:

1. Mekanik dayanım ve stabilite: Yapı ve bileşenlerinin, beklenen yükler altında güvenli kalması.
2. Yangın durumunda güvenlik: Yangının başlamasını, yayılmasını sınırlamak; yangın anında yapının taşıyıcılığını korumak ve can güvenliğini sağlamak.
3. Hijyen, sağlık ve çevre: Kullanıcıların sağlığına veya çevreye zararlı gaz, radyasyon, toz vb. emisyonları önlemek.
4. Kullanımda güvenlik ve erişilebilirlik: Kullanım sırasında kazaya sebebiyet vermemek; engelliler dahil herkes için erişilebilir olmak.
5. Gürültüye karşı koruma: İşitme sağlığını ve konforunu koruyacak düzeyde ses yalıtımı sağlamak.
6. Enerji ekonomisi ve ısı muhafazası: Enerji tasarrufu ve ısı yalıtımı için yeterli performans göstermek.
7. Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı: Malzemelerin dayanıklılığı, geri dönüştürülebilirliği ve kaynak verimliliği.

4. Temel Kavramlar ve Süreçler

Yönetmeliğin işleyişini anlamak için aşağıdaki kavramlar kritik öneme sahiptir:

5. Türkiye'deki Uygulama ve Önemi

Bu yönetmelik, Türkiye'deki yapı sektörünü doğrudan etkilemektedir. CE işaretli malzeme kullanımı, kamu ihalelerinde ve özel projelerde genellikle bir şart haline gelmiştir. İmalatçılar, ithalatçılar ve dağıtıcılar, piyasaya sundukları ürünler için teknik dosya hazırlamak, uygunluk değerlendirme prosedürünü izlemek ve performans beyanında bulunmakla yükümlüdür.

Piyasa gözetimi ve denetimi ise Bakanlık ve il müdürlükleri tarafından yapılmakta, uygunsuz veya güvensiz olduğu tespit edilen