Yapı Denetim Elektronik Dağıtım Sistemi (Yönetmelik Madde 21)

Merhaba, sorduğunuz için teşekkürler. Yapı Denetim Elektronik Dağıtım Sistemi, aslında bir nevi atanmış denetçi mekanizmasıdır. Bu sistem, yapı denetim kuruluşlarının objektif ve tarafsız bir şekilde belirlenmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. İşin mantığı şu: Eğer yapınız belli bir büyüklüğün üzerindeyse, size denetim hizmeti verecek kuruluşu Bakanlık belirliyor, siz değil. Bu sayede yapı sahibi ile denetim kuruluşu arasında çıkar çatışması olmasının önüne geçiliyor.

Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği Madde 21’e göre sistem şöyle işliyor:

Sistemin İşleyişi (f.1):

• Yapı inşaat alanı > 500 m² olan yapılarda: Bakanlık, elektronik ortamda bir yapı denetim kuruluşu belirler. Burada seçim şansınız yok; kuruluş sistem tarafından atanır.
• Yapı inşaat alanı ≤ 500 m² olan yapılarda: Yapı sahibi kendisi istediği bir yapı denetim kuruluşunu seçme hakkına sahiptir.

Bu ayrımın temel sebebi, küçük ölçekli yapılarda esneklik sağlamak, büyük yapılarda ise kamu yararını ön planda tutarak denetim bağımsızlığını garanti altına almaktır.

Hizmet Sözleşmesi Süreci:

1. Uygulama projeleri tamamlandıktan sonra süreç başlatılır.
2. Yapı sahibi (veya kanuni vekili) ile yapı denetim kuruluşu arasında Form-4 (Ek-6) hizmet sözleşmesi akdedilir.
3. Bu sözleşmenin bir sureti, Form-3 (Ek-5) taahhütname ile birlikte ilgili idareye sunulur.
4. Ancak bu belgeler ibraz edildikten sonra ruhsat işlemleri başlatılır.

Yani ruhsat alabilmeniz için önce denetim sözleşmenizi yapıp idareye bildirmeniz şart. Bu bir ön koşuldur.

Vekil Kısıtlaması: Yönetmelikte önemli bir kısıtlama var: Yapı sahibi, yapım işi anlaştığı müteahhidi vekil tayin edemez (Kanun M.2). Yani aynı kişi hem müteahhit hem de denetim sözleşmesinde yapı sahibinin vekili olamaz. Bu da bağımsızlığı korumak için getirilmiş bir tedbirdir.

İlgili Kavramlar:

• [[Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi]]
• [[Yapı Denetim Elektronik Sıralama Cezalar]]
• [[Yapı Denetim Sistemi]]

Özetle: Bu sistem, büyük yapılarda denetim kuruluşunun yapı sahibi tarafından değil, Bakanlık tarafından elektronik ortamda belirlenmesini sağlayarak tarafsızlığı garanti ediyor. Küçük yapılarda ise yapı sahibine seçme özgürlüğü tanıyor. Her iki durumda da sözleşme ve taahhütname idareye sunulmadan ruhsat işlemleri başlatılamıyor. Ayrıca müteahhidin vekil olması yasaklanarak çıkar çatışması önleniyor.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir konuda yardımcı olmamı isterseniz lütfen söyleyin.