Yangın Dayanım Süresi — Detay (Yangın Yönetmeliği Madde 23-28, Ek-3) nedir?

Merhaba, yangın dayanım süreleri konusunda detaylı bilgi vereyim. Verdiğiniz yönetmelik bilgilerine göre hareket ediyorum; öncelik Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (kısaca Yangın Yönetmeliği) üzerinde. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde bu konuda doğrudan bir hüküm bulunmadığı için doğrudan Yangın Yönetmeliği maddelerine başvuruyorum.

---

Yangın Dayanımı Nedir ve Nasıl Ölçülür?

Yangın Yönetmeliği Madde 23-28 ile Ek-3’e göre, yapı elemanlarının yangına karşı performansı üç temel kriterle değerlendirilir:

• R (Taşıma kapasitesi) – Elemanın yangın sırasında yük taşıma yeteneğini koruma süresi.
• E (Bütünlük) – Alev ve sıcak gazların geçişine izin vermeme süresi.
• I (Isı yalıtımı) – Elemanın yangın tarafından ısınmayan yüzeyindeki sıcaklık artışını sınırlama süresi.

Bu üç kriterin birleşimiyle yapı elemanının yangın dayanım sınıfı belirlenir. Süreler dakika cinsinden ifade edilir; örneğin REI 120, 120 dakika boyunca tüm kriterleri sağlayan bir elemanı gösterir.

---

Taşıyıcı Sistem Elemanlarının Yangın Dayanımı (Madde 23)

Çelik Yapılar

• Yangın sırasında çelik 540°C üzerinde dayanımını hızla kaybeder.
• Tek katlı ve toplam alanı 5.000 m²’den küçük yapılar yangına dayanıklı kabul edilir.
• Diğer çelik yapılarda sıcaktan yalıtım zorunludur. Yalıtım yöntemleri: püskürtme sıva, yangın boyası veya kutu kaplama.

Betonarme Elemanlar (Madde 23/5)

Betonarme elemanların 120 dakika yangın dayanımına ulaşabilmesi için minimum net beton örtü kalınlıkları:

Eleman	Minimum Beton Örtüsü
Kolon	35 mm
Kiriş	25 mm
Döşeme	20 mm

Bu değerler aşıldığında yangına dayanım süresi artar; azaldığında ise yangın güvenliği tehlikeye girer.

Ahşap Yapılar

• Yanma hızı: 0,6 – 0,8 mm/dakika.
• Güvenlik katsayısı 1,00 olarak alınır.
• Yangın dayanım süresi, gerçek yük altında azalan kesit hesabıyla bulunur. Yani ahşap elemanın yangında kalan kesiti, taşıyıcılığını sürdürdüğü süre dayanım süresidir.

Kâgir Yapılar

• Minimum 19 cm kalınlıktaki kâgir duvarlar, 4 saat yangın dayanımı için ayrıca hesaplama gerektirmez.

---

Kompartıman Yangın Dayanım Süreleri (Ek-3/B)

Yapı yüksekliğine ve kullanım amacına göre kompartımanların minimum yangın dayanım süreleri:

Yapı Yüksekliği	Konut	Ticaret	Yüksek Tehlike
≤6,50 m	30-60 dk	60 dk	90 dk
6,50 – 30,50 m	60 dk	90 dk	120 dk
>30,50 m	120 dk	120 dk	120 dk

• Konut kullanımında düşük yapılarda 30-60 dk aralığı verilmiştir; proje gereği seçim yapılabilir.
• Yüksek binalar (30,50 m üzeri) tüm kullanım sınıflarında en az 120 dakika dayanım aranır.

---

Yangın Duvarı ve Diğer Bölme Elemanları (Madde 25)

Eleman / Bölge	Minimum Yangın Dayanımı
Bitişik nizam ayrım duvarı	90 dk
Yakıt deposu – kazan dairesi duvarları	120 dk
Yüksek bina şaft duvarları	120 dk
Yüksek bina şaft kapakları	90 dk
Trafo odası duvar, taban, tavan	120 dk
Kaçış merdiveni duvarı	120 dk
Kaçış merdiveni kapısı	90 dk
Yangın güvenlik holü duvarı	120 dk
Yangın güvenlik holü kapısı	90 dk

Bu değerler, yangının yayılmasını önleme ve güvenli kaçışı sağlama açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle yüksek binalarda şaft ve kaçış yolu elemanları daha yüksek dayanım ister.

---

Döşemeler (Madde 26)

• Tüm döşemeler yangın duvarı niteliğinde kabul edilir; yani kompartıman sınırı oluşturur.
• Döşeme kaplaması en az normal alevlenici malzemeden olmalıdır.
• Yüksek binalarda döşeme kaplaması en az zor alevlenici sınıfta olmalıdır.
• Asma tavan malzemesi: Müstakil konutlar hariç, tüm yapılarda en az zor alevlenici malzeme kullanılmalıdır.
• Isı yalıtımı kolay alevleniyorsa, üzerine en az 2 cm kalınlığında şap dökülmesi zorunludur.

---

Özet ve Önemli Noktalar

• Yangın dayanım süreleri, yapının yüksekliğine, kullanım amacına ve yangın riskine göre