Yangın Dayanım Süresi — Detay (Yangın Yönetmeliği Madde 23-28, Ek-3) nedir?

Merhaba, yangın dayanım süreleriyle ilgili detaylı bir soru sormuşsunuz. Verdiğiniz kaynak bilgilerine göre, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında Madde 23-28 ve Ek-3'te düzenlenen yangın dayanım sürelerini ve kriterlerini açıklayayım. Öncelikle belirteyim ki, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde bu konuda herhangi bir hüküm bulunmadığından, doğrudan Yangın Yönetmeliği'ne başvuruyorum.

Yangın dayanım performansı, üç temel kriterle ölçülür: R (taşıma kapasitesi), E (bütünlük) ve I (yalıtım). Bu kriterler, bir yapı elemanının yangın sırasında ne kadar süreyle işlevini sürdürebildiğini gösterir. Yönetmelik, taşıyıcı sistemlerden kompartıman duvarlarına kadar her bir eleman için farklı süreler ve şartlar belirlemiştir.

Taşıyıcı sistemler (Madde 23) için şu hükümler geçerlidir:

• Çelik yapılar: 540°C üzerinde dayanım kaybeder. Tek katlı ve 5.000 m²'den küçük çelik yapılar yangına dayanıklı kabul edilirken, diğer çelik yapılarda sıcaktan yalıtım (püskürtme sıva, yangın boyası, kutu kaplama) zorunludur.
• Betonarme (Madde 23/5): 120 dakika yangın dayanımı için minimum net beton örtü kalınlıkları: kolonlarda 35 mm, kirişlerde 25 mm, döşemelerde 20 mm olarak belirlenmiştir.
• Ahşap: Yanma hızı 0,6–0,8 mm/dk, güvenlik katsayısı 1,00; gerçek yükü azalan en kesitiyle taşıdığı süre yangın dayanım süresini verir.
• Kâgir: Minimum 19 cm kalınlık, 4 saat yangın için ayrı kontrol gerektirmez.

Kompartıman yangın dayanımları (Ek-3/B) yapı yüksekliği ve kullanım amacına göre tablolaştırılmıştır:

• Yükseklik ≤6,50 m: konut 30-60 dk, ticaret 60 dk, yüksek tehlike 90 dk
• Yükseklik 6,50–30,50 m: konut 60 dk, ticaret 90 dk, yüksek tehlike 120 dk
• Yükseklik >30,50 m: tüm kullanımlar 120 dk

Yangın duvarı dayanımları (Madde 25) ise şöyledir:

• Bitişik nizam ayrım duvarı: 90 dk
• Yakıt deposu – kazan dairesi: 120 dk
• Yüksek bina şaft duvarları: 120 dk, şaft kapakları: 90 dk
• Trafo odası duvar/taban/tavan: 120 dk
• Kaçış merdiveni duvarı: 120 dk, kapısı: 90 dk
• Yangın güvenlik holü duvarı: 120 dk, kapısı: 90 dk

Döşemeler (Madde 26) için tüm döşemeler yangın duvarı niteliğindedir. Döşeme kaplaması en az normal alevlenici, yüksek binalarda en az zor alevlenici olmalıdır. Asma tavan malzemesi müstakil konut hariç en az zor alevlenici; ısı yalıtımı kolay alevleniyorsa üzeri en az 2 cm şap ile kaplanmalıdır.

Kısacası, yangın dayanım süreleri yapı elemanının tipine, kullanım amacına ve yap