Performans Değerlendirmesi Süreci nedir?

Merhaba! Performans Değerlendirmesi Süreci ile ilgili sorunuzu, yalnızca sağlanan WIKI CONTEXT bilgileri kapsamında ve öncelik kuralına (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği – PAIY önceliği) uygun olarak cevaplıyorum. Ancak bu konuda PAIY'de herhangi bir hüküm bulunmadığından, doğrudan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) kapsamındaki bilgileri kullanıyorum. İlgili yönetmelik adı ve madde numaraları aşağıda belirtilmiştir.

Performans Değerlendirmesi Süreci

Yönetmelik: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) – Performans Değerlendirmesi Süreci
İlgili Kavram: Performans Değerlendirmesi Süreci

Verilen WIKI CONTEXT'te bu süreç aşağıdaki adımlarla tanımlanmıştır:

1. Bilgi Toplama (Proje, Malzeme Testi)
   Mevcut yapının proje bilgileri, yapısal elemanların boyutları, donatı detayları ve malzeme dayanımları (beton basınç dayanımı, çelik akma dayanımı) toplanır. Gerektiğinde karot alma, rebar tarama gibi yerinde testler yapılır.

2. Yapı Modeli Oluşturma
   Toplanan bilgiler ışığında, yapının üç boyutlu analitik modeli oluşturulur. Bu modelde, taşıyıcı sistem elemanları (kiriş, kolon, perde, döşeme) gerçek rijitlik ve dayanım özellikleriyle temsil edilir.

3. Deprem Hesabı (Doğrusal / Doğrusal Olmayan)
   Yapı modeli üzerinde, seçilen deprem yer hareketi düzeyine göre (örneğin DD-2, DD-3, DD-4) doğrusal (eşdeğer deprem yükü veya mod birleştirme) veya doğrusal olmayan (pushover, zaman tanım alanında analiz) yöntemlerle deprem hesabı yapılır.

4. Eleman Bazında Performans Kontrolü
   Her bir yapısal eleman (kiriş, kolon, perde, birleşim bölgeleri) için, hesaplanan kesit tesirleri (moment, kesme kuvveti, eksenel yük) veya şekildeğiştirme talepleri, o elemanın performans düzeyine (Kesintisiz Kullanım – KK, Sınırlı Hasar – SH, Kontrollü Hasar – KH, Göçmenin Önlenmesi – GÖ) uygun sınır değerlerle karşılaştırılır.

5. Sonuç: Yeterli / Yetersiz
   Tüm elemanlar belirlenen performans hedefini (örneğin yüksek binalarda TBDY Ek Bölüm 13.2.1.1'de belirtilen DD-2 altında Kontrollü Hasar – KH veya DD-4 altında Kesintisiz Kullanım – KK) sağlıyorsa yapı yeterli kabul edilir. Aksi halde yetersiz olarak değerlendirilir.

6. Güçlendirme Kararı
   Yetersiz bulunan yapı için, hangi taşıyıcı elemanların hangi düzeyde güçlendirileceğine karar verilir. Güçlendirme projesi hazırlanır ve yeniden performans değerlendirmesi yapılır.

İlgili Yönetmelik Hükümleri

• Performans Düzeyleri – Detay (Bölüm 3.3, 5):
  Wiki'de KK (Kesintisiz Kullanım) ve SH (Sınırlı Hasar) olarak iki düzey tanımlanmıştır. KK elastik sınırda, SH ise sınırlı hasar seviyesini ifade eder.

• TBDY Ekleri – Bölüm 13 (Yüksek Binalar):
  Yüksek binalar için üç aşamalı tasarım süreci tanımlanmıştır:

  • Aşama I (13.2.1): DD-2 depremi altında KH performans hedefi için ön boyutlandırma.
  • Aşama II (13.2.2): DD-4 (normal) veya DD-3 (ileri) depremi altında KK veya SH performans değerlendirmesi.
  • Aşama III (13.2.3): DD-1 depremi altında göçme önleme değerlendirmesi.

  Bu aşamaların her birinde yukarıda açıklanan performans değerlendirme adımları uygulanır.

Önemli Not

WIKI CONTEXT'te Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne ait bir bilgi bulunmadığından, yanıt yalnızca Deprem Yönetmeliği kapsamında verilmiştir. Ayrıca sayısal değerler (örn. perde kalınlığı 300 mm, donatı sınıfı B420C/B500C) yalnızca TBDY Bölüm 13'ten alınmış olup, uydurulmamıştır.

Özetle: Performans değerlendirmesi, mevcut veya tasarlanan bir yapının deprem güvenliğini belirlemek için sistematik olarak uygulanan 5 adımlı (bilgi toplama → model oluşturma → deprem hesabı → eleman kontrolü → sonuç/güçlendirme) bir süreçtir. TBDY 2018 bu süreci hem genel binalar (Bölüm 3, 5) hem de yüksek binalar (Bölüm 13) için detaylandırmıştır.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir konuda yardımcı olmamı isterseniz lütfen belirtin. 😊