TS 498 Hareketli Yük Detay Tablosu (Çizelge 7) nedir?
TS 498 Hareketli Yük Detay Tablosu (Çizelge 7) Nedir?
Sevgili meslektaşım, TS 498 "Yapı Elemanlarının Boyutlandırılmasında Alınacak Yükler" standardının Çizelge 7'si, yapıların taşıyıcı sistem hesabında kullanılacak düşey ve yatay hareketli yük değerlerini kullanım amacına göre detaylandıran temel referans tablosudur. Bu tablo, bir yapının hangi bölümünde hangi hareketli yükün esas alınacağını belirler ve betonarme, çelik, ahşap tüm taşıyıcı sistem hesaplarında doğrudan kullanılır.
Düşey Yayılı Hareketli Yükler (Tablonun Özü)
Çizelge 7, üç ana yapı elemanı için düzgün yayılı düşey hareketli yükleri (kN/m²) tanımlar:
| Kullanım Türü | Çatı (kN/m²) | Döşeme (kN/m²) | Merdiven (kN/m²) |
|---|---|---|---|
| Konut / Ofis | 0,75 | 2,0 | 3,5 |
| Alışveriş merkezi | — | 4,0 | 4,0 |
| Okul derslik | — | 3,5 | 4,0 |
| Hastane yatak odası | — | 2,0 | 3,5 |
| Hastane ameliyathane/lab | — | 3,5 | 3,5 |
| Toplantı salonu (sabit koltuk) | — | 4,0 | 4,0 |
| Toplantı salonu (hareketli koltuk) | — | 5,0 | 5,0 |
| Depo | — | 7,5 | 5,0 |
| Balkon | — | 3,5 | — |
| Garaj (binek araç) | — | 5,0 | — |
| Erişilemeyen çatı | 0,75 | — | — |
| Erişilebilen çatı terası | — | 1,5 | — |
Dikkat edilmesi gereken nokta: Merdiven yükleri her zaman aynı kullanım türündeki döşeme yükünden daha yüksek veya en az eşit olarak verilmiştir. Örneğin konutta döşeme 2,0 kN/m² iken merdiven 3,5 kN/m²'dir. Bu, merdivenlerin toplanma ve kaçış anında daha yoğun yüklenmesini yansıtır.
Yatay Hareketli Yükler
Tablo ayrıca korkuluk ve balkonlarda yatay yükleri de tanımlar:
- Normal korkuluk: Minimum 0,5 kN/m (yatay yük, korkuluk üst seviyesinde)
- Balkon korkuluğu (kalabalık mekanlarda): 1,0 kN/m (yatay yük)
Bu yükler, korkulukların itilme, yaslanma gibi yatay kuvvetlere karşı boyutlandırılmasında esas alınır.
Hareketli Yük Azaltma Kuralları (Bölüm 13)
Çizelge 7'deki değerler maksimum yüklerdir. Ancak Bölüm 13 kapsamında iki durumda azaltma yapılabilir:
- Tek döşeme alanı büyüdükçe: Geniş alanlı döşemelerde tüm alanın aynı anda tam yüklenme olasılığı düşük olduğu için alanla orantılı azaltma uygulanabilir.
- Çok katlı binalarda kolon/temel hesabında: Kat sayısı arttıkça tüm katların aynı anda maksimum yüklenme olasılığı azalır; bu nedenle kolon, perde ve temel hesaplarında kat sayısına bağlı azaltma yapılır.
Azaltma üst sınırı: Genellikle %40'ı geçemez. Yani bir döşeme için azaltma yapılsa bile, en düşük hareketli yük değeri tablodaki değerin %60'ından aşağı düşmez.
Pratik Kullanım Uyarısı
TS 498 Çizelge 7, bir projede kullanılacak hareketli yüklerin birincil kaynağıdır. Ancak öncelik sırasına göre Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY/Tip İmar)'de bu konuda özel bir hüküm varsa (örneğin çatı yükleri, balkon yükleri veya toplanma yükleri için farklı minimum değerler) o hüküm geçerlidir. İmar yönetmeliğinde hüküm olmayan durumlarda doğrudan TS 498'deki bu tablo kullanılır.
Kaynak: TS 498, Bölüm 12-13, Çizelge 7.
Umarım bu açıklama, projelerinde doğru hareketli yük seçimi yapmana yardımcı olur. Kolay gelsin!
Kaynak: genel
Hesaplama Araçlarımız
Yapı projeleriniz için ücretsiz hesaplama araçları
İlgili Sorular
Bu konuda başka sorunuz mu var?
mimari.ai yapay zeka desteklidir. Kritik kararlar için uzman görüşü alınız.