Sprinkler sistemi hangi binalarda zorunlu?

Mevzuata göre sprinkler (yağmurlama) sistemi zorunluluğu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) içinde doğrudan bir düzenleme bulunmadığından, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) hükümlerine göre belirlenir. PAİY'de bu konuda bir hüküm olmadığı için öncelik kuralı gereği BYKHY esas alınmıştır. İşte BYKHY kapsamında sprinkler sistemi zorunluluğu olan bina türleri ve koşulları:

1. Yüksek Binalar (Yapı Yüksekliği 30.50 m Üzeri)

• Kaynak: BYKHY Madde 96 / Sprinkler Sistemi kavramı
• Zorunluluk: Yapı yüksekliği 30.50 metrenin üzerinde olan tüm binalarda sprinkler sistemi zorunludur. Bu, konut, ofis, otel, hastane gibi kullanım türü fark etmeksizin geçerlidir. Yükseklik, bodrum katlar dahil en üst kat döşeme kotu ile zemin arasındaki fark olarak alınır.

2. Alışveriş Merkezleri (AVM)

• Kaynak: BYKHY Madde 96
• Zorunluluk: Kullanım alanı veya yükseklik şartı aranmaksızın tüm AVM'lerde sprinkler sistemi zorunludur. AVM'ler yüksek yangın yükü, yoğun insan trafiği ve geniş hacimli mekanlar nedeniyle riskli sınıfa girer.

3. Kapalı Otopark Alanları

• Kaynak: BYKHY Madde 96
• Zorunluluk:
  • Kapalı otopark alanı 600 m² ve üzeri ise sprinkler sistemi zorunludur.
  • Kapalı otopark alanı 2.000 m² ve üzeri ise sprinkler sistemine ek olarak mekanik duman tahliye sistemi de zorunludur.
• İstisna: Bazı küçük otoparklar (örneğin tek bağımsız bölüme ait 2-3 araçlık cepler) bu kuralın dışında kalabilir, ancak 600 m² üzerindeki tüm ticari/ortak kullanımlı otoparklar için geçerlidir.

4. Yüksek Riskli Binalar (Otel, Hastane vb.)

• Kaynak: BYKHY Madde 96 / Sprinkler Sistemi kavramı
• Zorunluluk: Otel, hastane, huzurevi, yurt, öğrenci yurdu gibi konaklama amaçlı veya hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin bulunduğu yapılarda yapı yüksekliğine bakılmaksızın sprinkler sistemi zorunludur. Ayrıca:
  • 100 kişiden fazla kapasiteli mutfak davlumbazları ve egzoz kanallarında da sprinkler sistemi zorunludur.
  • Endüstriyel tesisler yangın yüküne ve bina büyüklüğüne göre değerlendirilir; özellikle depolama alanı yüksekliği 5 m'yi geçen veya tehlikeli madde bulunan tesislerde zorunluluk doğar.

5. Diğer Zorunlu Yapılar

• Depolama alanları: Yüksekliğe ve depolanan malzemenin yanıcılık sınıfına göre (BYKHY Madde 63-74 kapsamında) sprinkler zorunlu olabilir.
• Yeraltı yapıları: Birden fazla bodrum katı olan ve kullanım alanı büyük olan yapılarda da zorunluluk değerlendirilir.

Önemli Teknik Notlar

• Su kaynağı: BYKHY Madde 92'ye göre sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunmalıdır. Su deposu hacmi, bina tehlike sınıfına göre düşük tehlikede 30 dakika, orta tehlikede 60 dakika, yüksek tehlikede 90 dakika esas alınarak hesaplanır.
• Sistem tipi seçimi: Donma riski olan mahallerde kuru borulu veya ön tepkili sistem tercih edilir. Yüksek tehlikeli alanlarda deluge (sel) sistemi gerek