Rüzgar Hızı ve Basınç Tablosu (TS 498 Çizelge 5-6) nedir?

Merhaba, Türkiye yapı mevzuatı uzmanı olarak sorunuza cevap veriyorum. Öncelikle belirtmeliyim ki, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) rüzgar yükü hesabına ilişkin doğrudan bir hüküm içermemektedir. Bu nedenle aşağıdaki açıklama tamamen TS 498 – Yükler standardına dayanmaktadır.

Rüzgar Hızı ve Basınç Tablosu (TS 498 Çizelge 5-6)

Bu tablo, yapılara etkiyen rüzgar yüklerinin hesaplanmasında kullanılan temel referans değerlerini içerir. TS 498 standardının 11.3 bölümünde yer alır ve iki ana çizelgeden oluşur:

• Çizelge 5: Zeminden farklı yüksekliklere göre rüzgar hızı ve buna bağlı dinamik basınç (emme) değerlerini verir.
• Çizelge 6: Yapı cinsine bağlı aerodinamik katsayılarla (rüzgar basınç katsayısı) rüzgar yükü dağılımını belirler.

1. Çizelge 5 – Yüksekliğe Bağlı Rüzgar Hızı ve Emme

Tabloda dört ana yükseklik aralığı tanımlanmıştır:

Emme formülü:
q = v² / 1600 (kN/m²) — hava birim hacim ağırlığı ρ = 1,25 kg/m³ alınarak.
Örneğin 28 m/s için: 28² = 784 → 784 / 1600 ≈ 0,49 kN/m² (tabloda yuvarlanarak 0,50 kN/m² verilmiştir).

Özel durumlar:

• Mahalli topografik şartlar rüzgar hızını sapıtabilir.
• Yüksek ve sarp yamaçtaki yapılarda minimum emme değeri 1,1 kN/m² olarak alınmalıdır.

2. Çizelge 6 – Rüzgar Yükü Dağılımı

Rüzgar yükü (W) şu formülle hesaplanır:
W = C × q

• C: Yapı cinsine ve geometrisine bağlı aerodinamik katsayı (basınç + emme).
• q: Çizelge 5’ten alınan dinamik basınç değeri.

Kapalı yapılar için örnek katsayılar:

• Rüzgar tarafı (basınç): C = +0,8 → W = +0,8·q
• Rüzgar arkası (emme): C = -0,4 veya -0,5 → W = -0,4·q veya -0,5·q

Eğik çatılarda: çat