Riskli Yapı Tespiti nedir?

Merhaba, sorunuzu yanıtlarken sadece verilen yönetmelik bilgilerini kullanıyorum. Öncelikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY / Tip İmar) Riskli Yapı Tespiti ile ilgili özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle doğrudan **6306 sayılı Kanun** ve **Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar** kapsamındaki bilgilere başvuruyorum. ## Riskli Yapı Tespiti Nedir? Riskli Yapı Tespiti, **6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun** kapsamında binaların deprem güvenliğinin değerlendirilmesi ve riskli olup olmadığının belirlenmesi sürecidir. Bu süreç, yapıların taşıyıcı sistemlerinin incelenmesi, numune alınması ve **Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018**'e göre deprem performansının değerlendirilmesi esasına dayanır. ### Genel Kurallar (6306 sayılı Kanun ve İlgili Esaslar) - **Başvuru Yetkisi:** Riskli yapı tespiti, yapı sahibinin başvurusuyla veya Bakanlık tarafından resen yapılabilir. - **Uygulayıcı:** Tespit işlemi yalnızca **lisanslı kuruluşlar** tarafından gerçekleştirilir. Bu kuruluşlar, Bakanlıkça yetkilendirilmiş teknik ekiplerdir. - **Değerlendirme Kriteri:** Yapının deprem performansı, **TBDY 2018**'de belirtilen **Deprem Performans Hedefi**'ne göre belirlenir. Yani bina, mevcut yönetmeliğin öngördüğü can güvenliği seviyesini sağlayamıyorsa "riskli" kabul edilir. - **Sonuç:** Riskli bulunan yapılar **yıkılmak zorundadır**. Ancak güçlendirme seçeneği de mümkündür; bunun için ayrı bir güçlendirme raporu hazırlanması gerekir. ### Süreç Adımları 1. **Başvuru:** Yapı sahibi veya Bakanlık tarafından lisanslı kuruluşa başvuru yapılır. 2. **İnceleme ve Numune Alma:** Lisanslı kuruluş, yapının taşıyıcı sistemini inceler, beton ve donatı numuneleri alır. 3. **Rapor Hazırlama:** Yapılan testler ve hesaplamalar sonucunda **riskli** veya **risksiz** olduğuna dair bir rapor düzenlenir. 4. **İtiraz Süresi (15 gün):** Raporun tebliğinden itibaren **15 gün** içinde ilgili idareye itiraz edilebilir. Bu süre geçtikten sonra rapor kesinleşir. 5. **Tahliye ve Yıkım (60+30 gün):** Riskli kararı kesinleşen yapı, **60 gün** içinde tahliye edilir. Tahliye için ek süre talep edilirse en fazla **30 gün** daha verilebilir. Tahliye sonrası yıkım gerçekleştirilir. 6. **Yeniden Yapım:** Yıkım sonrası arsa üzerinde, imar mevzuatına uygun şekilde yeni bir bina inşa edilebilir. ### Haklar ve Destekler - **Kira Yardımı:** Tahliye süresince yapı sahibine veya kiracıya kira yardımı yapılır. - **Kredi Desteği:** Yeniden yapım veya güçlendirme için faizsiz veya düşük faizli kredi desteği sağlanır. - **Harç ve Vergi Muafiyetleri:** Riskli yapının yıkımı ve yeniden inşası sırasında belirli harç ve vergilerden muafiyet tanınır. ### Sık Yapılan Hatalar 1. **İtiraz Süresini Kaçırmak:** 15 günlük itiraz süresi dolduktan sonra itiraz hakkı kaybedilir ve rapor kesinleşir. 2. **Güçlendirme Seçeneğini Bilmemek:** Her riskli yapı yıkılmak zorunda değildir. Eğer teknik olarak mümkünse, güçlendirme raporu hazırlanarak bina deprem güvenliği sağlanabilir. ## İlgili Kavramlar - **Deprem Performans Hedefi:** TBDY 2018'de tanımlanan, binanın deprem sonrası ulaşması gereken performans seviyesi. - **Kentsel Dönüşüm Süreci:** Riskli yapıların tespiti, yıkımı ve yeniden yapımını kapsayan bütüncül süreç. - **Deprem Tasarım Sınıfı (DTS):** Binanın bulunduğu bölgenin depremselliğine ve yapının kullanım amacına göre belirlenen tasarım sınıfı. ## Kaynak - **6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun** - **Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar** Umarım bu açıklama sorunuzu netleştirmiştir. Başka bir konuda yardımcı olmamı isterseniz çekinmeden sorabilirsiniz.