Pasaj ve AVM Kuralları (PAİY Madde 47) Detaylı Açıklaması

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 47 kapsamında pasaj ve alışveriş merkezlerine (AVM) ilişkin düzenlemeleri aşağıda bulabilirsiniz. Bu kurallar, ticaret alanlarında yer alan bu yapıların güvenlik, erişilebilirlik ve kullanım konforunu sağlamak amacıyla belirlenmiştir.

Pasajlara İlişkin Temel Kurallar

Tavan Yüksekliği ve Uzunluk:

• Pasajlarda tavan yüksekliği minimum 3.50 metre olmalıdır.
• Pasaj uzunluğu minimum 30.00 metre olarak belirlenmiştir.

Giriş-Çıkış Kapıları:

• En az 2 adet giriş-çıkış kapısı bulunmalıdır.
• Her bir kapının genişliği minimum 1.50 metre olmalıdır.
• Giriş-çıkışlar erişilebilir şekilde tasarlanmalıdır (engelli kullanımına uygun).

Havalandırma:

• Pasajlarda yeterli havalandırma bacası veya tertibatı zorunludur.

Katlara İlişkin Düzenlemeler:

• Birden fazla katlı pasajlarda, her kat arasında uygun merdiven ve erişilebilirlik düzenlemesi (asansör, rampa vb.) yapılmalıdır.

Diğer Kullanımlar (Ofis vb.):

• Pasaj içinde yer alan ofis, iş yeri gibi farklı kullanımlar, pasajdan ayrı giriş, merdiven ve asansör ile sağlanmalıdır. Yani bu kullanımlar, pasajın ortak alanlarından bağımsız olarak erişilebilir olmalıdır.

Zorunlu Mekânlar (Pasaj)

PAİY Madde 47'ye göre pasajlarda aşağıdaki mekânlar bulunmalıdır:

• Kapasiteye göre çocuk oyun alanı
• Bay ve bayan tuvalet
• Bebek bakım alanı
• İlk yardım alanı
• Minimum 30 m² mescit

Bu mekânlar pasaj kullanıcılarının temel ihtiyaçlarını karşılamak üzere düzenlenmelidir.

Alışveriş Merkezleri (AVM) İçin Özel Hükümler

AVM'ler için Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik (26 Şubat 2016) hükümleri esas alınır. PAİY Madde 47, bu yönetmeliğe atıf yapmakta ve aşağıdaki özel düzenlemeleri getirmektedir:

Bodrum Otopark ve Sığınak İlişkisi:

• AVM bodrum katlarında yer alan otoparklar sığınak vasfında projelendirilmelidir. Bu, [[Sığınak]] kavramına uygun şekilde, gerektiğinde korunma amaçlı kullanılabilecek alanlar oluşturulması anlamına gelir.

Elektrikli Araç Şarj İstasyonları:

• AVM otoparklarında en az %10 oranında elektrikli araç şarj ünitesi bulunmalıdır.
• Toplam inşaat alanı 30.000 m² ve üzeri olan AVM'lerde ise hızlı şarj üniteleri zorunludur. Daha detaylı bilgi için [[Elektrikli Araç Otoparkı]] başlığına bakılabilir.

Sıralama ve Uygulama Önceliği

Bu kurallar uygulanırken öncelik PAİY Madde 47'ye aittir. Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik ile PAİY arasında çelişki olması halinde PAİY hükümleri geçerlidir. Diğer yönetmelikler (Deprem, Yangın, Yapı Denetim) ancak PAİY'de hüküm bulunmaması durumunda devreye girer, ancak burada PAİY doğrudan düzenleme yaptığı için öncelikli olarak bu madde esas alınmalıdır.

Uygulama Notları

• Pasaj tanımı, ticaret alanında yer alan, yaya sirkülasyonunu sağlayan ve iki ucu açık geçit olarak düşünülmelidir.
• AVM'lerdeki zorunlu mekânlar için Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik'teki hükümler de dikkate alınmalıdır (örneğin, mescit, tuvalet gibi alanların sayısı ve büyüklüğü).
• Otopark ve asansör gibi konular ilgili kavram başlıklarında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 47, Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmelik (26/2/2016)

Bu kurallar, yapı projelerinin hazırlanması ve ruhsat aşamasında mutlaka kontrol edilmeli ve projelere yansıtılmalıdır.