Mevcut Bina Bilgi Düzeyleri (B15)

TBDY 2018 Bölüm 15.2 kapsamında, mevcut binaların deprem değerlendirmesi ve güçlendirme çalışmaları öncesinde toplanacak bilginin kapsamına göre iki temel bilgi düzeyi tanımlanmıştır. Bu düzeyler, taşıyıcı eleman kapasitelerinin hesaplanmasında kullanılacak Bilgi Düzeyi Katsayısı (BDK) ile doğrudan ilişkilidir.

---

1. Bilgi Düzeyleri ve Katsayılar

Düzey	Tanım	Bilgi Düzeyi Katsayısı (BDK)
Sınırlı	Proje/hesap yoksa minimum ölçüm ve inceleme yapılır. Taşıyıcı sistem özellikleri binada yapılacak ölçümlerle belirlenir.	0.75
Kapsamlı	Detaylı ölçüm, karot, donatı sıyırma ve belgeleme işlemlerini içerir. Sınırlı bilgi düzeyine göre çok daha fazla veri toplanır.	1.00

Kritik Uygulama: Bilgi Düzeyi Katsayısı, mevcut malzeme dayanımlarını azaltmak için kullanılır. Formül: f_cd_etkin = BDK × f_cd Sınırlı bilgi düzeyinde malzeme dayanımı %25 oranında düşürülür. Bu nedenle aynı bina, sınırlı bilgi düzeyi ile değerlendirildiğinde daha zayıf performans gösterir.

---

2. Uygulama Sınırı (Önemli)

Sınırlı bilgi düzeyi, yalnızca Tablo 3.1'de tanımlanan Diğer Binalar (BKS=3) için uygulanabilir. Daha yüksek bina önem katsayısına sahip yapılarda kapsamlı bilgi düzeyi zorunludur.

(Kaynak: TBDY 2018 Madde 15.2.2.1)

---

3. Bilgi Toplama Kapsamı (Sınırlı vs. Kapsamlı)

3.1. Bina Geometrisi (Her iki düzeyde ortak esaslar)

• Taşıyıcı sistem plan rölevesi saha çalışmasıyla çıkarılır.
• Mevcut mimari projeler yardımcı kaynak olarak kullanılır.
• Tüm betonarme elemanların ve bölme duvarlarının yeri, malzemesi, aks açıklıkları, yükseklikleri ve boyutları belirlenir.
• Temel sistemi, yeterli sayıda inceleme çukuru ile tespit edilir.
• Kısa kolon vb. olumsuzluklar kaydedilir.
• Bitişik bina ilişkisi (ayrık/bitişik, derz var/yok) belirlenir.

3.2. Malzeme Dayanımı – Beton Karot Sayısı

Bilgi Düzeyi	Minimum Karot Adedi
Sınırlı	En az 3 karot / kat
Kapsamlı	1 karot / 400 m² (kat başına en az 3 adet)

3.3. Donatı Tespiti

Bilgi Düzeyi	Yöntem ve Kapsam
Sınırlı	Her katta temsili elemanlarda görsel inceleme + pachometre (donatı tarama cihazı) ile örnekleme. Donatı miktarı ve detaylarının, binanın yapıldığı tarihteki minimum donatı koşullarını sağladığı varsayılır.
Kapsamlı	Sıyırma + doğrudan ölçüm. Donatı çapı, aralığı, bindirme uzunluğu hassas şekilde belgelenir.

Donatı Gerçekleşme Katsayısı: Ölçülen donatı miktarının proje değerine oranı hesaplanır ve kapasite hesabında kullanılır. Kapsamlı bilgi düzeyinde bu oran daha güvenilir kabul edilir.

---

4. Pratik Sonuçlar ve Tercih

Durum	Önerilen Bilgi Düzeyi
Hızlı ön değerlendirme, düşük önemli bina (BKS=3)	Sınırlı
Kesin performans analizi, güçlendirme projesi, maliyet optimizasyonu	Kapsamlı
BKS=1 veya BKS=2 binalar (okul, hastane, vb.)	Kapsamlı zorunlu

Kapsamlı bilgi düzeyi, gereksiz güçlendirme maliyetlerinin önüne geçmek ve gerçek kapasiteyi ortaya çıkarmak için tercih edilir. Sınırlı bilgi düzeyi ise BDK=0.75 uygulanması nedeniyle binanın olduğundan daha riskli görünmesine yol açar.

---

Kaynak: TBDY 2018 – Bölüm 15.2 (Mevcut Binalardan Bilgi Toplanması)