Merdiven Ölçüleri — Detay (PAİY Madde 31) ne kadar olmalıdır?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31 – Merdiven Ölçüleri

Merdivenlerin ölçülendirilmesinde esas alınacak kurallar Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 31’de açıkça düzenlenmiştir. Bu madde; merdiven kolu ve sahanlık genişliği, basamak ölçüleri, balansmanlı merdivenler ve ek kurallar olmak üzere dört ana başlık altında toplanır. Aşağıda her bir başlık, yönetmelikte yer alan sayısal değerlerle birlikte verilmiştir.

---

1. Merdiven Kolu ve Sahanlık Genişlikleri

Yapının kullanım amacına göre minimum genişlikler şöyledir:

Yapı Tipi	Minimum Genişlik
Konut (ortak kullanılan merdiven)	1,20 m
Diğer yapılar (ortak merdiven)	1,50 m
Konut bağımsız bölüm içi merdiven	1,00 m

Bu ölçüler, temiz genişlik olup korkuluk, küpeşte veya duvar kaplaması nedeniyle daraltılamaz.

---

2. Basamak Ölçüleri

Basamak yüksekliği (a) ve basamak genişliği (b), asansör durumuna göre iki farklı şekilde düzenlenmiştir.

Asansörlü Binalar

• Maksimum basamak yüksekliği: 0,18 m
• Minimum basamak genişliği: 0,27 m
• Formül: 2a + b = 60-64 cm

Asansörsüz Binalar

• Maksimum basamak yüksekliği: 0,16 m
• Minimum basamak genişliği: Formül ile hesaplanır (2a + b = 60-64 cm)
• Örnek: 0,16 m yükseklikte maksimum rıht için genişlik en az 0,28 m olur (2×0,16 + 0,28 = 0,60 m)

Her iki durumda da 2a + b toplamı 60 cm ile 64 cm arasında olmalıdır. Bu formül, basamak konforunu ve güvenliğini sağlar.

---

3. Balansmanlı (Dengelenmiş) Merdiven

Döner veya dengelenmiş basamaklı merdivenlerde:

• En dar kenarda (dönüş iç kısmında) minimum basamak genişliği: 0,10 m
• Basamak ortasında (merdiven ekseninde) minimum genişlik: 0,27 m

Balansmanlı basamakların uçlarında çıkıntı (damlalık) bulunamaz. Bu kural, özellikle dar alanlarda merdiven yerleşimi için önemlidir.

---

4. Ek Kurallar

PAİY Madde 31’de ayrıca aşağıdaki zorunluluklar yer alır:

• Işıklandırma: Merdiven evleri doğrudan bina cephesi, çatı veya ışıklıktan doğal ışık almalıdır.
• Ulaşım: Merdivenler çatıya ve bodrum katlara ulaştırılmalı (kaçış yolu bütünlüğü).
• Korkuluk ve Küpeşte: Her iki tarafta, engelli standartlarına uygun korkuluk ve küpeşte zorunludur.
• Karma Kullanım: Farklı kullanım alanları (konut + ticaret gibi) olan binalarda her kullanım için ayrı merdiven evi yapılmalıdır.
• Merdiven Altı : Merdiven altı yüksekliği 1,80 m’den az ise kapatılır (depo, tesisat vs. için).
• Ahşap Merdiven: Ortak alanlarda kullanılamaz. Sadece bağımsız bölüm içi ahşap merdivene izin verilir.

---

Özet Tablosu (Hızlı Başvuru)

Özellik	Değer / Şart
Konut ortak merdiven genişliği	1,20 m
Diğer yapılar ortak genişlik	1,50 m
Konut içi merdiven genişliği	1,00 m
Max basamak yüksekliği (asansörlü)	0,18 m
Max basamak yüksekliği (asansörsüz)	0,16 m
Min basamak genişliği (asansörlü)	0,27 m
Basamak formülü	2a + b = 60-64 cm
Balansmanlı dar kenar	0,10 m
Balansmanlı orta kenar	0,27 m

Tüm bu ölçüler Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 31 kapsamında zorunludur. Proje aşamasında bu değerlerin altına düşülmesi, yapı kullanma izni alınmasını engeller. Merdiven ölçüleri belirlenirken ayrıca ilgili yönetmelikler (Deprem, Yangın, Engelli) ile uyum kontrolü yapılması önerilir; ancak PAİY bu konuda birincil kaynaktır.