Deprem Tasarım Spektrumu Nedir?

Deprem tasarım spektrumu, bir yapının deprem etkisi altında maruz kalacağı en büyük ivme, hız ve yerdeğiştirme gibi dinamik büyüklüklerin, yapının doğal titreşim periyoduna bağlı olarak değişimini gösteren eğridir. Başka bir deyişle, belirli bir deprem yer hareketi düzeyi için, taşıyıcı sistemlerin elastik davrandığı varsayımıyla, her bir periyot değerine karşılık gelen maksimum spektral ivmeyi tanımlar.

TBDY’de Tasarım Spektrumu

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) Ekleri – Binaların Tasarımı İçin Esaslar – Bölüm 2'ye göre, tasarım spektrumları şu şekilde tanımlanmıştır:

Yönetmelik: TBDY Ekleri — Binaların Tasarımı İçin Esaslar
Bölüm Numarası: 2
Madde: 2.3.1 – Deprem yer hareketi spektrumları, belirli bir deprem yer hareketi düzeyi esas alınarak %5 sönüm oranı için, harita spektral ivme katsayılarına ve yerel zemin etki katsayılarına bağlı olarak standart biçimde tanımlanır.

Deprem Yer Hareketi Düzeyleri (Madde 2.2)

TBDY’de dört farklı deprem yer hareketi düzeyi bulunur:

• DD-1 (Çok Seyrek): 50 yılda aşılma olasılığı %2, tekrarlanma periyodu 2475 yıl.
• DD-2 (Seyrek / Standart Tasarım): 50 yılda aşılma olasılığı %10, tekrarlanma periyodu 475 yıl.
• DD-3 (Sık): 50 yılda aşılma olasılığı %50, tekrarlanma periyodu 72 yıl.
• DD-4 (Çok Sık / Servis): 50 yılda aşılma olasılığı %68, tekrarlanma periyodu 43 yıl.

Spektrumun Oluşturulması

1. Harita Spektral İvme Katsayıları (Madde 2.3.2.1)

Türkiye Deprem Tehlike Haritaları’ndan (https://tdth.afad.gov.tr/) elde edilen boyutsuz katsayılardır:

• Sₛ : Kısa periyot harita spektral ivme katsayısı
• S₁ : 1.0 saniye periyot için harita spektral ivme katsayısı

Bu katsayılar, referans zemin koşulu (Vₛ₃₀ = 760 m/s) ve %5 sönüm oranı esas alınarak tanımlanır.

2. Tasarım Spektral İvme Katsayılarına Dönüşüm (Madde 2.3.2.2, Denk.2.1)

Harita katsayıları, yerel zemin et