Kamuya Ait Gayrimenkuller ve Bedelsiz Terk nedir?

Kamuya Ait Gayrimenkuller ve Bedelsiz Terk, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 11. maddesi kapsamında düzenlenen ve kamu yararını önceleyen bir hukuki işlemdir. Bu düzenleme, imar planlarında kamu hizmeti için ayrılan Hazine veya özel idare mülkiyetindeki arazilerin, belediyelere herhangi bir bedel alınmaksızın devredilmesini sağlar. Amacı, plan kararlarının uygulanmasını hızlandırmak ve kamu hizmetlerinin kesintisiz sunulmasını temin etmektir.

---

Temel Kural – İmar Kanunu Madde 11

İmar planında meydan, yol, park, yeşil alan, otopark, toplu taşıma istasyonu ve benzeri kamu hizmetlerine ayrılan Hazine veya özel idare arazileri, belediye veya valilik teklifi ve Maliye Bakanlığı onayı ile belediyeye bedelsiz olarak terk edilir. Bu işlem sonucunda, ilgili taşınmazın tapu kaydı terkin edilir ve taşınmaz doğrudan kamu kullanımına açılır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

• Üzerinde bina varsa: Sadece binanın bedeli ödenir; arsa bedeli yine bedelsiz olarak terk edilir.
• Satış ve kullanım yasağı: Bu şekilde edinilen taşınmazlar satılamaz ve imar planındaki amacı dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
• Plan değişikliği durumu: Eğer imar planında değişiklik yapılarak bu taşınmaz özel mülkiyete konu olacak bir kullanıma dönüştürülürse, taşınmaz eski malikine iade edilir.

---

Kadastral Yolların Durumu

İmar planının onaylanmasıyla birlikte, kadastral yollar ve meydanlar eski vasıflarını kaybeder. Artık bu alanlar, imar planında belirlenen kullanım amacına tabi olur. Yani, plan onayından sonra kadastral yol niteliği kendiliğinden sona erer ve taşınmaz, plan kararlarına göre değerlendirilir.

---

Uygulama Süreci

1. Belediye veya valilik, imar planında kamu hizmetine ayrılmış Hazine/özel idare arazisini tespit eder.
2. Maliye Bakanlığı’na bedelsiz terk teklifi yapılır.
3. Onay alındıktan sonra tapu kaydı terkin edilir ve taşınmaz belediye adına kaydedilir.
4. Taşınmaz, plandaki amacına uygun olarak (yol, park, yeşil alan vb.) kullanılır.

---

İlgili Kavramlar

• [İmar Planları]: Bu terk işleminin dayanağı olan plandır.
• [Arazi ve Arsa Düzenlemesi]: Bedelsiz terk, imar uygulamalarının bir parçasıdır.
• [DOP (Düzenleme Ortaklık Payı)]: DOP uygulamasından farklı olarak, burada terk tamamen bedelsizdir ve kamu malına yöneliktir.

---

Değerlendirme

Bu düzenleme, kamu yatırımlarının maliyetini düşürür, plan kararlarının hayata geçmesini kolaylaştırır ve arazi spekülasyonunu engeller. Ancak, terk edilen taşınmazın imar planındaki amacı dışında kullanılması veya satılması kesinlikle yasaktır. Ayrıca, plan değişikliği halinde iade zorunluluğu, kamu yararının korunmasını sağlar.

Kaynak: 3194 sayılı İmar Kanunu, Madde 11