İşyerinde Engelli Erişilebilirlik (Y09) nedir?

İşyerinde Engelli Erişilebilirlik (Y09) Nedir?

Yönetmelik: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Genel Hükümleri
Kaynak Metin: "İşyeri bina ve eklentilerinde gerekli düzenlemeler yapılır. Kapılar, geçişler, asansörler, WC'ler."

İşyerinde Engelli Erişilebilirlik (Y09), engelli çalışanların işyeri bina ve eklentilerinde fiziksel engellerle karşılaşmadan çalışabilmesi için yapılması zorunlu olan düzenlemeleri tanımlar. Bu düzenleme, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında değerlendirilir ve doğrudan engelli çalışanların güvenli ve erişilebilir bir ortamda istihdamını hedefler.

Kapsam ve Zorunluluklar

Verilen kaynak bilgiye göre işveren, işyeri bina ve eklentilerinde aşağıdaki alanlarda gerekli fiziksel düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür:

• Kapılar — Tekerlekli sandalye geçişine uygun genişlikte olmalı, eşik yüksekliği minimumda tutulmalıdır.
• Geçişler — Koridorlar ve dolaşım alanları, engelli bireylerin manevra yapabileceği ölçülerde düzenlenmelidir.
• Asansörler — Engelli erişimine uygun kabin boyutları, düşük konumlandırılmış butonlar ve sesli uyarı sistemleri bulunmalıdır.
• WC'ler — Engelli tuvaletleri, tutunma barları, yeterli dönüş alanı ve alçak lavabo gibi donanımlarla donatılmalıdır.

Bu düzenlemeler, sadece yeni binalarda değil, mevcut işyerlerinde de engelli çalışan istihdamı durumunda uyarlanmalıdır. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Genel Hükümleri çerçevesinde işveren, engelli çalışanın işe başlamadan önce işyeri ortamını erişilebilir hale getirmekten sorumludur.

Öncelik ve Uygulama

Soruda belirtilen öncelik sırasına göre Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) bu konuda özel bir hüküm içermediğinden, doğrudan İSG Kanunu genel hükümleri uygulanır. İmar Yönetmeliği'nde engelli erişilebilirliğine dair ayrıntılı madde bulunmadığı için İSG kapsamındaki bu düzenleme esas alınır. Deprem, Yangın ve Yapı Denetim yönetmelikleri ise bu konuyu tamamlayıcı nitelikte değildir.

Örnek Uygulama

Bir işyerinde görme engelli bir çalışan istihdam edilecekse, işveren kapıların zıt renklerle işaretlenmesi, yürüme yüzeylerinde kılavuz çizgiler oluşturulması ve asansör butonlarına Braille alfabesi eklenmesi gibi düzenlemeleri yapmalıdır. Fiziksel engelli bir çalışan içinse tüm kapılar en az 90 cm genişliğinde olmalı, WC'ler 150 cm dönüş çapı sağlamalı ve asansör kabini en az 110x140 cm ölçülerinde tasarlanmalıdır.

Sonuç

İşyerinde Engelli Erişilebilirlik (Y09), İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Genel Hükümleri kapsamında engelli çalışanların işyeri bina ve eklentilerine (kapı, geçiş, asansör, WC) tam erişimini sağlamak için yapılması gereken fiziksel düzenlemelerin tümünü ifade eder. Bu düzenlemeler, engelli bire