İstinat Yapıları — Deprem (B16) nedir?

İstinat Yapıları — Deprem (B16) ile ilgili wiki içeriğinizde birden fazla başlık altında bilgi bulunmaktadır. Öncelikle belirtmem gerekir ki, sorunuz Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) kapsamında olmadığı için, cevap tamamen Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) Bölüm 16 kapsamındaki teknik esaslara dayanacaktır.

Verilen wiki/mevzuat içeriklerine göre detaylı tanım ve kurallar şu şekildedir:

İstinat Yapıları — Deprem (B16) Nedir?

TBDY 2018'in Bölüm 16.11 ve 16.12'sinde tanımlanan, deprem etkisi altında istinat duvarları ve dayanma yapılarının tasarımına ilişkin kurallar bütünüdür. Temel amaç, yapının deprem sırasında ve sonrasında stabilitesini korumasıdır.

Tasarımda Kontrol Edilmesi Gereken Durumlar (5 Ana Madde)

Deprem etkisi altında bir istinat yapısında aşağıdaki kontrollerin sağlanması zorunludur:

1. Devrilme Stabilitesi: Devrilmeye zorlayan ve karşı koyan momentlerin dengesi.
2. Yatayda Kayma: Kaymaya zorlayan ve karşı koyan kuvvetlerin dengesi.
3. Taşıma Gücü: Temel altında zemin taşıma gücü kontrolü.
4. Genel Stabilite: Şev stabilitesi ile birlikte genel değerlendirme.
5. Servis Durumu: Deprem sonrası işlevselliğe zarar vermeyecek düzeyde izin verilebilir yerdeğiştirme hesabı.

Depremde Oluşan Ek Zemin Basınçları

Statik durumdaki basınca ek olarak dinamik zemin basıncı eklenir. Wiki'de verilen yaklaşık formüller şöyledir:

• İstinat Duvarı Genel: Dinamik ek basınç ( \Delta P_E \approx 0.50 \times S_{DS} \times \gamma \times H^2 )
• Bodrum Perdeleri: Dinamik ek basınç ( \Delta P_E \approx 0.40 \times S_{DS} \times \gamma \times H ) (Düzgün yayılı olarak etkir. Kohezyonsuz zeminlerde ek dinamik su basıncı da hesaplanmalıdır.)

Önemli Parametre: ( S_{DS} ) (Kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı) büyüdükçe, yapıya etki eden dinamik toprak basıncı da doğru orantılı olarak artar.

Deprem Sonrası Yerdeğiştirme (Performans)

Deprem sonrasında yapının işlevlerini tamamen kaybetmemesi esastır. Bu nedenle, deprem sonrası oluşabilecek kalıcı yerdeğiştirme hesapları yapılabilir. Bu analizler için tipik olarak Newmark kayma bloğu yöntemi kullanılır.

Sonuç: Sorunuzun içeriği, PAİY değil TBDY kapsamında olduğu için imar mevzuatı (kat yükseklikleri, yapı tipi vb.) değil, yapı-zemin etkileşimi ve dinamik hesap yöntemleri (Mononobe-Okabe gibi) geçerlidir. Wiki verinizde PAİY ile ilgili bir çelişki bulunmamaktadır.