İki Doğrultuda Çalışan Plak Döşeme (TS 500 Bölüm 11.4)

📌 Tanım ve Genel İlkeler (Madde 11.4.1)

Düzgün yayılı yük taşıyan, dört kenarı boyunca mesnetlenmiş ve uzun kenarının kısa kenarına oranı ≤ 2 olan betonarme plaklar, iki doğrultuda çalışan plak döşeme olarak adlandırılır.

Önemli İstisna: Kirişsiz döşemeler (mantar döşeme), mesnet koşullarına ve kenar oranına bakılmaksızın her durumda iki doğrultuda çalışan plak olarak hesaplanır.

İki doğrultuda çalışan plaklar:

• Kiriş veya duvarlara oturabilir (kirişli döşeme)
• Doğrudan kolonlara oturabilir (kirişsiz döşeme)

---

📐 Tasarım İlkeleri (Madde 11.4.2)

Şerit Tanımları

Kirişsiz döşemeler donatı hesabı ve düzenlemesi bakımından iki bölgeye ayrılır:

Şerit	Tanım
Kolon Şeridi	Kolon/perde ekseninin her iki yanında l₁/4 veya l₂/4 genişliklerinden dar olanının birleşimi
Orta Şerit	Kolon şeritleri arasında kalan döşeme parçası

Minimum Kalınlık Koşulları

a) Kirişli Döşemelerde:

Denklem 11.1'e göre hesaplanır ve h ≥ 80 mm olmalıdır:

h ≥ lsn / [20 * (15 + (1 - αs)/4 * m)]

• lsn: Kısa doğrultudaki serbest açıklık
• αs: Sürekli kenar uzunlukları toplamı / kenar uzunlukları toplamı
• m: Uzun kenar / kısa kenar oranı

b) Kirişsiz Döşemelerde:

Tür	Minimum Kalınlık
Tablasız (düz plak)	h ≥ lₙ/30 ve h ≥ 180 mm
Tablalı (drop panel)	h ≥ lₙ/35 ve h ≥ 140 mm
Moment Katsayıları Yöntemi kullanılıyorsa	h ≥ l₁/30 ve h ≥ 200 mm

---

🔩 Donatı Kuralları (Madde 11.4.5)

Minimum Donatı Oranları

Her bir doğrultuda en az 0,0015 olmak koşuluyla, iki doğrultudaki donatı oranlarının toplamı:

Çelik Sınıfı	Min Toplam Donatı Oranı
S220	0,004
S420, S500	0,0035

Donatı Aralığı

Donatı aralığı aşağıdaki değerlerden fazla olamaz:

• Tablasız döşeme kalınlığının 1,5 katı
• Kısa doğrultuda: 200 mm
• Uzun doğrultuda: 250 mm

Net Beton Örtüsü

• Minimum 15 mm

Diğer Donatı Kuralları

• Mesnet donatısı: Düz kenetlenme + kanca ile yapılır
• Alt donatının en az 1/3'ü mesnetten ötede kenetlenmelidir
• Kenetlenme boyu mesnet yüzünden başlayarak en az 150 mm olmalıdır

---

🧮 Yaklaşık Hesap Yöntemi (Madde 11.4.3 - Kirişli Döşemeler)

Açıklıkların birbirinden fazla farklı olmadığı durumlarda kullanılabilir.

Moment Hesabı:

md = α × pd × lsn²

• α: Çizelge 11.1'den sınır koşulları ve m oranına göre alınan moment katsayısı
• md: Birim genişliğe düşen moment
• lsn: Kısa doğrultudaki net açıklık

Moment Dağılımı:

Şerit	Açıklık Momenti	Mesnet Momenti
Orta Şerit	Denklem 11.3 ile hesaplanan değer	Denklem 11.3 ile hesaplanan değer
Kolon Şeridi	Orta şerit momentinin 2/3'ü	Orta şerit momentinin 2/3'ü

Komşu mesnet moment farkı: İki komşu plağın ortak mesnedinde bir taraftaki negatif moment diğerinin 0,8 katından az ise, farkın 2/3'ü rijitlikler oranında dağıtılır.

---

🔑 Önemli Hatırlatmalar

• Tasarımda geçerliliği kanıtlanmış yöntemler (Eşdeğer Çerçeve Yöntemi, Akma Çizgileri Yöntemi vb.) veya TS 500'deki yaklaşık yöntemler kullanılabilir
• Kirişsiz döşemelerde zımbalama kontrolü zorunludur (Madde 8.3.1)
• Kolon kesitinin açıklık doğrultusundaki genişliği ≥ açıklık/20 ve ≥ 300 mm olmalıdır

Sormak istediğiniz başka bir detay var mı?