İstanbul Akaryakıt Servis İstasyonu – İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 38

Merhaba, İstanbul’da akaryakıt servis istasyonu yapımı ve işletilmesiyle ilgili düzenlemeleri İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 38 kapsamında değerlendiriyorum. Verdiğin yönetmelik bilgilerine göre bu madde; akaryakıt servis istasyonlarının imar planındaki yeri, emniyet mesafeleri, yapısal kurallar ve yangın güvenliği açısından tabi olduğu esasları belirliyor. Aşağıda tüm detayları madde madde açıklıyorum.

Genel Kural

Madde 38’e göre; imar planlarında akaryakıt servis istasyonu olarak belirlenen alanlarda bu tesisler, ilgili tüm mevzuata uygun şekilde yapılır. Bu ifade, istasyonun sadece imar planı kararıyla belirlenmiş bir yerde kurulabileceğini ve o yer için geçerli olan diğer yönetmeliklerin (EPDK lisansı, BOTAŞ görüşü, belediye onayı vb.) de aynı anda sağlanması gerektiğini vurguluyor. Yani bir akaryakıt istasyonu yapmak için yalnızca imar planında “akaryakıt servis istasyonu” yazması yetmez; ayrıca enerji, ulaşım ve çevre mevzuatına da uyulmalıdır.

Emniyet Mesafeleri

Emniyet mesafeleri konusunda madde şu kurum ve yönetmeliklere atıf yapıyor:

• İlgili kurum görüşleri: BOTAŞ, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve ilgili belediye tarafından verilen görüşler esas alınır. Bu görüşlerde genellikle yer altı tankları, pompa adaları, kanopi kenarları ve komşu parseller, yollar, enerji nakil hatları arasındaki minimum mesafeler belirtilir.
• Karayolları Kenarında Yapılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik: İstasyonun karayolu kenarında yapılması durumunda, bu yönetmelikteki mesafe ve güvenlik kuralları uygulanır. Örneğin; istasyon giriş-çıkışlarının karayolu şeritlerine olan uzaklığı, yavaş şerit düzenlemeleri gibi teknik detaylar bu yönetmelikle belirlenir.

Yönetmelik metninde sayısal bir değer (örneğin 5 metre, 10 metre) verilmemiştir. Bu nedenle her proje için ilgili kurumların güncel görüşleri alınmalı ve proje ona göre hazırlanmalıdır.

Yapı Kuralları

Yapısal açıdan madde 38’de üç ana başlık var:

1. Kanopi: Akaryakıt pompalarını örten üst örtüdür. Kanopi, istasyonun en belirgin yapı elemanıdır ve genellikle bir saçak veya çatı şeklinde tasarlanır. Yönetmelik kanopinin kendine özgü bir yapı olduğunu ve diğer yapı kurallarından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ima eder.
2. Tank mesafeleri: Depolama tankları (genellikle yer altı çelik tanklar) ile bina, parsel sınırı, yol, akaryakıt pompası, kanopi kenarı arasındaki mesafeler mevzuata uygun olmak zorundadır. Burada kastedilen mevzuat, EPDK’nın akaryakıt depolama tesisleri yönetmeliği ve TS 12821 standardı gibi teknik düzenlemelerdir.
3. Yangın güvenliği: İstasyon, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) hükümlerine tam uyumlu olmalıdır. Özellikle yangın söndürme sistemleri, acil durum aydınlatması, yangın merdiveni (varsa) ve yanıcı sıvı depolama yerlerindeki özel önlemler BYKHY’ye göre düzenlenir.

İlgili Kavramlar ve Sınırlamalar

Verilen bilgilerde iki alt kavram bulunuyor:

• İstanbul Özel Yapılar: Akaryakıt istasyonları, İstanbul İmar Yönetmeliği’nde “özel yapılar” sınıfında değerlendiriliyor olabilir. Bu, istasyonun normal binalardan farklı planlama ve ruhsat süreçlerine tabi olduğu anlamına gelir.
• Akaryakıt Servis İstasyonu — Yangın: Bu bağlantı, yangın güvenliği konusunda daha detaylı bir kaynağa (muhtemelen BYKHY’nin ilgili maddelerine) yönlendirme yapıyor. Ancak elimizde o kaynağın metni olmadığı için sadece atıf olduğunu belirtebilirim.

Öncelik Kuralı ve Uygulama

Soruda belirtilen öncelik kuralına göre Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY/Tip İmar) önceliklidir. Ancak PAİY’de akaryakıt istasyonlarıyla ilgili özel bir hüküm verilmediği için doğrudan İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 38 geçerlidir. PAİY’de çelişen bir hüküm olmadığı sürece bu madde uygulanır. Eğer PAİY’de farklı bir düzenleme olsaydı, PAİY esas alınır ve bu maddedeki çelişen h