İSG Risklerden Korunma İlkeleri (Kanun M.5) nedir?

İSG Risklerden Korunma İlkeleri (6331 sayılı Kanun Madde 5)

Sevgili meslektaşım, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 5. maddesi, işverenlerin risk yönetiminde izlemesi gereken temel ilkeleri öncelik sırasına göre belirler. Bu ilkeler, işyerindeki tüm tehlike ve risklere karşı sistematik bir yaklaşım sunar. Gelin şimdi bu ilkeleri tek tek inceleyelim.

---

🔹 a) Risklerden kaçınmak

Öncelikle yapılması gereken, tehlikeli durum veya davranışı tamamen ortadan kaldırmaktır. Örneğin, yüksekte çalışma gerektiren bir işi, mümkünse zeminde yapılabilir hale getirmek.

🔹 b) Kaçınılması mümkün olmayanları analiz etmek

Bazı riskler işin doğası gereği kaçınılmazdır (örneğin inşaat sektöründe yükseklik). Bu durumda risk değerlendirmesi yapılır; tehlikenin büyüklüğü, olasılığı ve etkisi analiz edilir.

🔹 c) Risklerle kaynağında mücadele

Risk, ortaya çıktığı noktada yok edilmelidir. Tozlu bir ortamda çalışanı maske ile korumak yerine, tozu kaynağında bastırmak veya havalandırma sistemi kurmak daha etkilidir.

🔹 ç) İşin kişilere uygun hale getirilmesi

Tasarım, ekipman ve çalışma şekli çalışanın fiziksel ve psikolojik özelliklerine göre düzenlenir. Ergonomik araçlar, uygun vardiya süreleri ve iş istasyonu düzenlemeleri buna örnektir.

🔹 d) Teknik gelişmelere uyum

Teknoloji ilerledikçe iş güvenliği önlemleri de güncellenmelidir. Örneğin, daha sessiz makineler, otomatik kapanma sistemleri veya akıllı sensörler kullanmak.

🔹 e) Tehlikeli olanı tehlikesiz/daha az tehlikeli ile değiştirme

Bu ilke en pratik çözümlerden biridir. Asbest yerine cam yünü, çözücü bazlı boyalar yerine su bazlı boyalar kullanmak gibi.

🔹 f) Tutarlı ve kapsamlı önleme politikası

Teknik, organizasyonel, çalışma koşulları ve sosyal ilişkileri içeren bütüncül bir politika oluşturulmalıdır. Sadece makine koruyucu takmak yetmez; çalışan eğitimi, denetim ve geri bildirim mekanizmaları da aynı politikanın parçasıdır.

🔹 g) Toplu koruma tedbirlerine öncelik

Kişisel koruyucu donanımdan (KKD) önce, tüm çalışanları aynı anda koruyan toplu önlemler alınmalıdır. Örneğin, kulak tıkacı yerine makine sesini azaltan ses yalıtımı, paraşüt tipi emniyet kemeri yerine yatay yaşam hattı.

🔹 ğ) Çalışanlara uygun talimat verme

Alınan tüm önlemler, çalışanların anlayabileceği şekilde yazılı ve sözlü olarak bildirilmeli, tehlikeler ve doğru davranış şekilleri hakkında eğitim verilmelidir.

---

📌 İlgili Kavramlar

Bu ilkeler doğrudan işveren yükümlülükleri (Kanun M.4) ve risk değerlendirmesi (Kanun M.10) ile bağlantılıdır. Risk değerlendirmesi yapılırken bu ilkelerin sırasına uymak, mevzuata uygunluğun temelini oluşturur.

---

Önemli Not: Bu ilkeler, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) gibi diğer yönetmeliklerle çelişse bile 6331 sayılı Kanun hükümleri önceliklidir. Ancak sorunuz yalnızca İSG Risklerden Korunma İlkelerine yönelik olduğu için, cevabı yalnızca 6331 sayılı Kanun Madde 5 kapsamında verdim.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir konuda yardımcı olmamı isterseniz yine beklerim. 😊