Engelli Tuvaleti nedir?

Elbette, sorunuzu mevcut yönetmelik bilgilerine dayanarak açıklayayım.

Engelli Tuvaleti; tekerlekli sandalye kullanıcıları olmak üzere, hareket kısıtlılığı bulunan tüm bireylerin güvenli, rahat ve bağımsız bir şekilde kullanabileceği şekilde tasarlanmış özel bir tuvalet ünitesidir. TS 9111 standardı ve Erişilebilirlik Yönetmeliği kapsamında tanımlanan bu ünite, belirli fiziksel boyut ve donanım şartlarını taşımak zorundadır.

Genel Kural (Teknik Şartlar)

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) bu konuda doğrudan bir hüküm bulunmamakla birlikte, erişilebilirlik ile ilgili genel prensipler (Madde 11) çerçevesinde Erişilebilirlik Yönetmeliği ve TS 9111'deki teknik detaylar esas alınır. Buna göre engelli tuvaletinin sahip olması gereken özellikler şunlardır:

• Minimum İç Boyut: Tekerlekli sandalyenin 360 derece dönebilmesi için tuvaletin net iç boyutu en az 150x150 cm olmalıdır (TS 9111 Madde 5.3.2).
• Kapı: Kapı genişliği minimum 90 cm olmalı ve dışa doğru açılmalıdır (Erişilebilirlik Yönetmeliği Madde 7). İçeride mahsur kalma durumunda kapının dışarıdan açılabilmesi için özel bir kilit mekanizması bulunmalıdır.
• Tutunma Barları: Klozetin yanında ve arkasında, hem yatay hem de dikey konumda sabitlenmiş, krom kaplama veya benzeri kaymaz malzemeden yapılmış tutunma barları zorunludur (TS 9111 Madde 5.3.3).
• Klozet: Yerden yüksekliği 45-50 cm arasında olmalı, alaturka tuvalet yerine klozet tercih edilmelidir.
• Lavabo: Tekerlekli sandalyenin yaklaşabilmesi için lavabo altında en az 65 cm yüksekliğinde boşluk bırakılmalıdır (TS 9111 Madde 5.3.5). Lavabo musluğu tek kollu veya sensörlü olmalıdır.
• Acil Çağrı Butonu: Kullanıcının düşmesi veya yardıma ihtiyaç duyması durumunda, yere yakın bir noktada ve klozete otururken de uzanabileceği mesafede bir acil çağrı butonu bulunmalıdır. Buton, görsel ve işitsel olarak uyarı vermelidir (Erişilebilirlik Yönetmeliği Madde 8).

Zorunluluk ve Uygulama

• Zorunluluk: Tüm umuma açık binalarda (oteller, hastaneler, alışveriş merkezleri, okullar, kamu binaları vb.) en az 1 adet engelli tuvaleti bulundurulması zorunludur.
• Kat Durumu: Engelli tuvaletinin her katta olması şartı aranmaz; ancak binanın erişilebilir katında (genellikle giriş katı) olması gerekir. Birden fazla katta erişilebilir kat bulunuyorsa, her erişilebilir katta bir engelli tuvaleti bulunmalıdır (Erişilebilirlik Yönetmeliği Madde 9).
• İşaretleme: Tuvaletin kapısı üzerinde uluslararası geçerliliği olan engelli sembolü (tekerlekli sandalye figürü) bulunmalıdır.

Önemli Not

Burada belirtilen tüm teknik özellikler ve zorunluluklar, Erişilebilirlik Yönetmeliği ve TS 9111 standardına dayanmaktadır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) doğrudan bir engelli tuvaleti maddesi olmasa da, PAİY Madde 11'deki erişilebilirlik hükmü bu şartları zorunlu kılmaktadır. Herhangi bir çelişki durumunda (örneğin farklı bir yönetmelikte farklı ölçü varsa), PAİY geçerlidir. Ancak bu konuda PAİY'de özel bir düzenleme olmadığı için diğer yönetmelikler bütünüyle uygulanır.

Umarım bu açıklamalar sorunuza yanıt olmuştur. Başka bir konuda yardıma ihtiyaç duyarsanız lütfen sormaktan çekinmeyin.