Çelik yapı tasarımında minimum saç kalınlığı nedir

Merhaba, çelik yapı tasarımında minimum sac kalınlığı ile ilgili sorunuza, öncelik kuralımız gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) üzerinden bakmam gerekirdi. Ancak wiki context’te PAİY’e dair herhangi bir madde bulunmuyor. Bu nedenle ikincil kaynak olan Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik’e yöneliyorum.

Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik – Madde 2

Wiki’de yer alan Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik — Madde 2 hükmü şöyledir:

(2) (Değişik:RG-15/2/2018-30333 Mükerrer) Bu Yönetmelik; cidar kalınlıkları 2.5 mm’den az olmayan çelik boru ve kutu profiller ile eleman karakteristik kalınlıkları 4 mm’den az olmayan diğer çelik profillerden oluşan yapı sistemlerini kapsar.

Buradan net olarak anlaşılan şudur:

• Boru ve kutu profillerde minimum cidar kalınlığı 2,5 mm’dir. Bu değerin altındaki malzemeler bu yönetmelik kapsamında değildir.
• Diğer çelik profillerde (I, H, U, L, T, köşebent, lama vb.) minimum eleman karakteristik kalınlığı 4 mm’dir. Karakteristik kalınlık, profil et kalınlığı gibi temel boyutu ifade eder.

Yönetmeliğin Kapsamı ve Amacı

Aynı yönetmeliğin Madde 1’inde belirtildiği üzere:

Bu Yönetmeliğin amacı, yapısal çelik ve çelik-betonarme kompozit yapı elemanlarının ve yapı sistemlerinin, kullanım amaçlarına uygun olarak, yeterli bir güvenlikle tasarımına ve yapımına ilişkin yöntem, kural ve koşullara dair usul ve esasları düzenlemektir.

Madde 4 ise tasarım esaslarının yönetmelik eklerinde yer aldığını belirtir. Eklerde (Bölüm 3) kaynaklı birleşim detayları, yorulma parametreleri gibi mühendislik hesaplarına yönelik tablolar bulunsa da, bu bölümden ek bir minimum kalınlık hükmü çıkmamaktadır.

Özet ve Önemli Uyarı

• Boru/kutu profillerde min. cidar kalınlığı: 2,5 mm
• Diğer profillerde min. eleman kalınlığı: 4 mm

Bu değerler, yönetmeliğin kapsamını belirleyen alt sınırlardır. Yani bu yönetmeliğe tabi bir çelik yapı tasarlıyorsanız, kullanacağınız profiller bu kalınlıkların altında olamaz.
Ancak Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde (ki öncelikli kaynağımızdır) bu konuda bir hüküm bulunmadığı için, mevcut bilgiler ışığında çelik yapıda minimum sac kalınlığı boru/kutu profiller için 2,5 mm, diğer profiller için 4 mm olarak alınmalıdır.

Not: Bu değerler sadece yönetmelik kapsamını tanımlar. Tasarımda, taşıyıcı sistemin statik ve dinamik hesapları sonucunda daha büyük kalınlıklar gerekebilir. Ayrıca deprem, yangın gibi özel durumlar için ilgili yönetmeliklere (Deprem Yönetmeliği, Yangın Yönetmeliği) de bakılması zorunludur. Bu konuda wiki’de ek bilgi bulunmadığı için eksik kalan kısım belirtilmiştir.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir sorunuz olursa memnuniyetle yardımcı olurum.