Asbest içeren binaların yıkımında alınması gereken önlemler nelerdir?

Merhaba,

Asbest içeren binaların yıkımı konusunda doğrudan bir düzenleme, sağladığınız WIKI CONTEXT içinde yer almamaktadır. Ancak bu tür yapılar “tehlikeli yapı” kapsamında değerlendirilebileceğinden, öncelikle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) ve İmar Kanunu (3194) hükümlerine bakmak gerekir. Öncelik kuralı gereği PAİY’deki Madde 39 esas alınmalıdır; çelişme durumunda İmar Kanunu’ndaki Madde 39’a başvurulur.

PAİY Madde 39 ve İmar Kanunu Madde 39’a Göre Süreç

Her iki yönetmelikte de (PAİY Madde 39 – IMAR-Y01_planli_alanlar ; İmar Kanunu Madde 39 – IMAR-K01) aynı ifadeler yer almaktadır:

• Tespit: Genel güvenlik ve asayiş bakımından tehlike arz eden metruk yapılar ile bir kısmı veya tamamı yıkılacak derecede tehlikeli olan yapılar belediye veya valilik tarafından tespit edilir.
• Tebligat: Tespit sonrası, yapı sahibine adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adresine 3 gün içinde tebligat yapılır. Tebligat yapılamazsa, idarenin internet sayfasında 30 gün süreyle ilan edilir ve tebligat varakası tehlikeli yapıya asılır; bu durum muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir. Malik dışında binada ikamet edenlere de ayrıca tahliye tebligatı yapılır.
• Süre ve Yıkım: Tebligat veya ilanı takiben 30 günü geçmemek üzere ilgili idarece belirlenen süre içinde yapı sahibi tehlikeli durumu ortadan kaldırmazsa, belediye/valilik tehlikenin giderilmesi veya yıkım işini üstlenir ve masrafı %20 fazlasıyla yapı sahibinden tahsil edilir.
• Fakruhal Durumu: Malik fakruhalini belgelerse masraf belediye/valilik bütçesinden karşılanır.
• Acil Tahliye: Tehlike durumu yapı ve civarının boşaltılmasını gerektiriyorsa mahkeme kararına gerek kalmaksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye yapılır.

Asbest Özelinde Ne Söylenebilir?

Yukarıdaki maddeler asbest gibi özel tehlikeli maddeleri değil, yapısal tehlikeyi (yıkılma riski) düzenlemektedir. Asbest içeren binaların yıkımında, asbest liflerinin havaya yayılmasını önlemek için iş sağlığı ve güvenliği, çevre koruma mevzuatı devreye girer. Ancak sağladığınız WIKI CONTEXT içinde Deprem Yönetmeliği, Yangın Yönetmeliği (BYKHY) veya Yapı Denetim Yönetmeliği kapsamında asbestle ilgili herhangi bir madde veya hüküm bulunmamaktadır.

BYKHY Madde 26 – sadece “Bütün döşemelerin yangın duvarı niteliğinde olması” başlığıyla verilmiş olup içerik detayı yoktur ve asbestle ilgili bir hüküm içermemektedir.
Tip İmar Yönetmeliği Madde 33 ise duman ve atık bacalarını düzenler; asbest yıkımıyla ilgisi yoktur.

Bu nedenle asbest içeren binaların yıkımında alınması gereken özel önlemler (örneğin; asbest söküm lisansı, negatif basınçlı alan oluşturma, özel kıyafet ve solunum koruyucu kullanımı, atık yönetimi vb.) hakkında wiki’de yeterli bilgi bulunmamaktadır.

Sonuç ve Yönlendirme

Elinizdeki kaynaklar yalnızca yapısal tehlike durumunda izlenecek idari süreci (tebligat, yıkım, tahliye, masraf tahsili) açıklamaktadır. Asbest özelinde ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın “Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik” ve “Atık Yönetimi Yönetmeliği” gibi mevzuatlara başvurmanız gerekecektir.

Sorunuzun yalnızca yapısal tehlike boyutuna odaklanıyorsanız, yukarıda özetlenen PAİY/İmar Kanunu süreci uygulanır. Ancak asbestin kendisi ayrı bir tehlikeli madde olduğu için, yıkım öncesi mutlaka bir uzman (iş güvenliği uzmanı, çevre mühendisi) tarafından risk değerlendirmesi yapılmalı ve ilgili özel yönetmeliklere uygun hareket edilmelidir.

Umarım bu açıklama işinizi görür. Ek bir sorunuz olursa yine mevcut wiki bağlamına sadık kalarak yanıtlamaya çalışırım.