Çelik yapı binalarda minimum çatı eğimi kaç derece?

Öncelikle belirteyim ki, sorduğunuz "çelik yapı binalarda minimum çatı eğimi" konusunda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (Tip İmar Yönetmeliği) öncelikli olarak incelenmiştir. Zira öncelik kuralı gereği, imar mevzuatında bu konuda bir hüküm varsa, diğer yönetmeliklere bakılmaksızın öncelikle bu hüküm kullanılır.

Tip İmar Yönetmeliği — Madde 40'ın (2) numaralı fıkrası şu şekildedir:

"Çatı eğimleri, kullanılacak çatı malzemesi ile yörenin mimari özelliği ve iklim şartları dikkate alınarak ilgili idarenin tasvibi ile tayin edilir."

Bu madde metninde minimum çatı eğimi için herhangi bir sayısal değer (derece, yüzde, cm/m gibi) belirtilmemiştir. Yani Tip İmar Yönetmeliği, çatı eğimini belirleme yetkisini tamamen ilgili idareye (belediye, il özel idaresi vb.) bırakmıştır. İdare, bu kararı verirken de şu kriterleri dikkate almak zorundadır:

• Kullanılacak çatı malzemesi (örneğin kiremit, metal panel, fotovoltaik panel vb.),
• Yörenin mimari özelliği (bölgenin geleneksel çatı formu, silüet uyumu),
• İklim şartları (kar yükü, yağmur, rüzgar gibi faktörler).

Ayrıca aynı maddenin (3) ve (4) numaralı fıkralarında çatı eğiminin saçak ucundan hesaplanacağı ve mahya yüksekliğinin 5.00 metreyi geçemeyeceği belirtilmiştir. Ancak bu iki hüküm, minimum eğim değil, maksimum yükseklik sınırlaması getirmektedir. Minimum eğimle ilgili sayısal bir veri yoktur.

Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik ve eklerini incelediğimde ise:

• Madde 2'de yalnızca yapı sistemlerinin kapsamı (çelik boru, kutu profil cidar kalınlıkları 2.5 mm, diğer profiller için 4 mm) tanımlanmıştır. Çatı eğimiyle ilgili hiçbir hüküm yoktur.
• Bölüm 8 (Ekler) içerisinde diyaframlar, yük aktarma elemanları ve kaynaklarla ilgili teknik düzenlemeler bulunmakta, ancak çatı eğimine dair bir sayısal değer veya kural yer almamaktadır.

Deprem, Yangın ve Yapı Denetim yönetmelikleri de bu konuda herhangi bir sayısal minimum eğim değeri içermemektedir. İlgili wiki sayfalarında bu konuda bir bilgi bulunmamaktadır.

Sonuç olarak:
Bu konuda wiki'de yeterli sayısal bilgi bulunmamaktadır. Tip İmar Yönetmeliği, minimum çatı eğimini ilgili idarenin takdirine bırakmış, herhangi bir derece, yüzde veya cm cinsinden alt sınır belirtmemiştir. Çelik Yönetmeliği ve ekleri de bu konuda herhangi bir sayısal düzenleme içermemektedir. Bu nedenle, çelik yapı binalarda minimum çatı eğimi için net bir sayısal değer vermem mümkün değildir. Projenizde bu konuyu, ilgili idarenin onayına ve yerel imar planına göre belirlemeniz gerekecektir.