Büyük Ölçekli Harita Tanımlar (M.6-7) nedir?

Merhaba, sorunuzu Büyük Ölçekli Harita ve Bilgi Üretim Yönetmeliği kapsamında değerlendiriyorum.

Büyük Ölçekli Harita Tanımlar (M.6-7) – Açıklama

Yönetmelik: Büyük Ölçekli Harita ve Bilgi Üretim Yönetmeliği
Kaynak Kod: HRT-Y01
Madde Numaraları: M.6 ve M.7

Bu maddeler, ülkemizde 1/5000 ve daha büyük ölçekli mekansal bilgi/harita üretiminde kullanılacak temel tanımları, referans sistemlerini ve koordinat dönüşüm parametrelerini belirler. İmar planları, kadastro çalışmaları, altyapı projeleri gibi tüm büyük ölçekli harita üretim faaliyetlerinde bu tanımlar esas alınır.

Madde 6 – Temel Tanımlar ve Referans Sistemleri

Madde 6'da aşağıdaki kavramlar tanımlanmıştır:

• TUTGA (Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı): Ülke genelinde kurulmuş, yüksek hassasiyetli GPS noktalarından oluşan ve tüm büyük ölçekli harita üretiminin dayandığı temel yatay kontrol ağı.
• AGA (Ana GPS Ağı): TUTGA'yı sıklaştıran ve bölgesel bazda hassas konum belirlemeyi sağlayan ikincil seviyedeki GPS ağı.
• SGA (Sıklaştırma GPS Ağı): Daha detaylı çalışmalar için AGA'yı daha da sıklaştıran, yerel ölçekteki GPS ağı.
• TUDKA (Türkiye Ulusal Düşey Kontrol Ağı): Ortometrik yüksekliklerin belirlenmesinde kullanılan, nivelman ve GPS/gravite ölçümleriyle oluşturulmuş düşey kontrol ağı.
• GRS80 (Geodetic Reference System 1980): Uluslararası Jeodezi ve Jeofizik Birliği tarafından kabul edilen, Türkiye'de büyük ölçekli harita üretiminde kullanılan referans elipsoidi.
• ITRF (International Terrestrial Reference Frame): Uluslararası Karasal Referans Çerçevesi; küresel ölçekte koordinat sisteminin tanımlandığı ve TUTGA'nın bağlandığı referans çerçevesi.
• Jeoid: Yeryuvarının ortalama deniz seviyesine en yakın şekilde tanımlanan, fiziksel anlamda eşpotansiyel yüzey.
• Geoid ondülasyonu: Elipsoit yüzeyi ile jeoid arasındaki düşey mesafe.
• Elipsoit yüksekliği (h): Noktanın elipsoit yüzeyine olan dikey uzaklığı (GPS ile ölçülen yükseklik).
• Ortometrik yükseklik (H): Noktanın jeoid/ortalama deniz seviyesine olan dikey uzaklığı (nivelmanla belirlenen yükseklik). Helmert ortometrik yükseklik sistemi kullanılır.
• Datum: Bir koordinat sisteminin başlangıç noktası, eksen yönleri ve ölçeğini tanımlayan parametreler bütünü.
• Projeksiyon: Üç boyutlu elipsoit yüzeyinin iki boyutlu düzleme aktarılmasını sağlayan matematiksel dönüşüm yöntemi.

Madde 7 – Koordinat Sistemi ve Dönüşümler

Madde 7'de, tüm büyük ölçekli harita ve bilgi üretiminde TUTGA koordinat sisteminin, GRS80 elipsoidinin ve Helmert ortometrik yükseklik sisteminin kullanılması zorunlu kılınmıştır. Ayrıca:

• Yersel, uydu (GNSS) ve fotogrametrik ölçme teknikleriyle üretilen tüm mekansal verilerin bu referans sistemine dönüştürülmesi,
• Koordinat dönüşüm parametrelerinin TKGM ve Harita Genel Müdürlüğü koordinasyonunda belirlenmesi,
• Farklı tekniklerle üretilen veriler arasında tutarlılık sağlanması amacıyla geçiş hükümleri ve güncelleme kuralları yer alır.

İmar Planlarıyla İlişkisi

Öncelik kuralı gereği, imar planı paftalarının hazırlanmasında Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği Madde 20'ye bakıldığında, paftaların Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'ne göre açılması gerektiği belirtilmiştir (IMAR-Y06, Madde 20/1). Bu nedenle M.6-7'deki tanımlar ve referans sistemleri, uygulama imar planı paftalarının altlık haritalarının üretiminde doğrudan bağlayıcıdır.

Örneğin; bir imar planı paftası üzerinde kadastro parsellerinin, yolların, ada/parsel sınırlarının gösterilebilmesi için öncelikle o bölgenin 1/1000 ölçekli hâlihazır haritasının TUTGA/GRS80 sisteminde üretilmiş olması gerekir. Aksi takdirde pafta geometrik doğruluk ve mevzuata uygunluk açısından hatalı olur.

Bu tanımlar, harita üretiminde ülke standardı sağlamak, hizmet tekrarını önlemek ve tüm kurumlar arasında veri paylaşımını mümkün kılmak amacıyla hayati öneme sahiptir.

Özet: Büyük Ölçekli Harita Tanımlar (M.6-7), ülkemizdeki tüm büyük ölçekli harita ve mekansal bilgi üretiminin dayandığı TUTGA, GRS80, ITRF, jeoid/elipsoit yükseklik kavramlarını, veri formatlarını ve koordinat dönüşüm esaslarını tanımlar. İmar planı paftalarının üretiminde de bu tanımlar zorunludur.

Detaylı teknik şartname, sembol tabloları ve kod listeleri için Yönetmeliğin eklerine başvurulmalıdır. Başka bir konuda yardımcı olabilirsem