Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — Genel: Nedir?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (kısaca BYKHY), 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, en son 20/11/2021'de güncellenmiş, ülkemizdeki her türlü yapı, bina, tesis ve işletme için yangın güvenliğini düzenleyen temel mevzuattır. Bu yönetmelik, yangınların çıkmasını önlemek, can ve mal kaybını en aza indirmek amacıyla yapıların tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını belirler. (Madde 1)

Kapsamı ve İstisnaları (Madde 2)

Yönetmelik, ülke sınırları içindeki karada ve suda, sürekli veya geçici, resmî veya özel, yeraltı veya yerüstü tüm inşaatları kapsar. Yani bir ahşap kulübeden gökdelene, bir fabrikadan açık hava sinemasına kadar her türlü yapı ve işletme bu yönetmeliğe tabidir. Ancak iki istisna vardır:

• Türk Silahlı Kuvvetleri yapıları: Bu yapılarda yangın önlemlerini MSB belirler.
• Nükleer tesisler: Nükleer güvenliğe ilişkin önlemleri TAEK belirler.

Temel Tanımlar ve Kavramlar

Yönetmelik, yangın güvenliği tasarımının temel taşlarını şöyle tanımlar:

• Yangın yükü: Bir ortamda bulunan yanıcı maddelerin toplam kütlesi ile alt ısıl değerinin çarpımının, o ortamın alanına bölünmesiyle bulunan değerdir (MJ/m²). Yangın yükü, yangının büyüklüğünü ve süresini doğrudan etkiler.
• Yangın kompartımanı: Her yanı en az 60 dakika yangına dayanıklı malzemeyle çevrilmiş, yangının diğer bölgelere sıçramasını engelleyen bölgedir.
• Yangın kesici: Yangın ve/veya dumanın yatay veya düşey doğrultuda ilerlemesini durduran yapı elemanıdır.
• Yüksek bina: Bina yüksekliği 21.50 m'den veya yapı yüksekliği 30.50 m'den fazla olan binalardır. (Madde 4/vv ve diğer ilgili maddeler)

Proje Zorunluluğu (Madde 6/4)

Yönetmelik, yangın projelerinin hazırlanmasını ayrıntılı olarak düzenler:

• Yangın algılama ve söndürme sistemlerine ait projeler, tesisat projelerinden ayrı olarak hazırlanmalıdır.
• Kat alanı 2.000 m²'den büyük katlarda tahliye projeleri, mimari projeden ayrı olarak hazırlanır.
• Daha küçük kat alanlı binalarda ise tahliye projeleri mimari proje içinde gösterilebilir.

Bu düzenleme, özellikle büyük yapılarda yangın anında can güvenliğini sağlayacak kaçış yollarının, yangın merdivenlerinin ve toplanma alanlarının önceden planlanmasını zorunlu kılar.

Yangın Türleri ve Sınıflandırılması (Madde 4/vv)

Yönetmelik, yangınları dört sınıfa ayırır:

Sınıf	Yanıcı Madde Türü	Örnekler
A	Yanıcı katı maddeler	Odun, kömür, kağıt, plastik, tekstil
B	Yanıcı sıvı maddeler	Benzin, motorin, yağ, boya, katran
C	Yanıcı gaz maddeler	Metan, propan, LPG, hidrojen, asetilen
D	Yanabilen metaller	Lityum, sodyum, magnezyum, alüminyum tozu

Bu sınıflandırma, söndürme sistemlerinin seçimi (örneğin D sınıfı yangınlar için özel kuru kimyevi toz gerektirir) ve yangın alarm sistemlerinin tasarımı açısından kritik öneme sahiptir.

İlgili Diğer Kavramlar

Yönetmeliğin genel kısmında ayrıca şu kavramlara atıf yapılır:

• [[Bina Kullanım Sınıfları — Yangın]] (konut, otel, hastane, okul, alışveriş merkezi vb. sınıflar)
• [[Yangın Dayanım Süresi]] (taşıyıcı sistem, duvar, kapı, cam gibi elemanların yangına karşı dayanma süreleri)
• [[Kaçış Yolu]] (bir mahalden güvenli alana ulaşmayı sağlayan sürekli ve engelsiz yol)
• [[Yangın Merdiveni]] (kaçış yollarının en kritik elemanı)
• [[Sprinkler Sistemi]] (otomatik su söndürme sistemi)

Neden Bu Yönetmelik Önemlidir?

Türk mevzuatında yangın güvenliği denince akla ilk gelen ve diğer yönetmeliklere (örneğin Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Deprem Yönetmeliği, Yapı Denetim Yönetmeliği) temel oluşturan metin BYKHY'dir. Yapı ruhsatı aşamasında, iskan aşamasında ve periyodik denetimlerde bu yönetmeliğe uygunluk aranır. Özellikle yüksek binalar, toplanma alanları, hastaneler, oteller gibi can