Basınçlandırma Sistemi Nedir? (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik – Madde 89)

Sevgili meslektaşım, sorunu çok yerinde sormuşsun. Basınçlandırma sistemi, yangın anında kaçış yollarının dumandan arındırılmasını ve insanların güvenle tahliye olmasını sağlayan kritik bir aktif yangın güvenlik önlemidir. Bu sistemi Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 89. maddesi düzenler. Aşağıda tüm detayları, sayısal değerleri ve uygulama kurallarını bulacaksın.

Zorunluluk Şartları

Madde 89’a göre basınçlandırma sistemi her binada zorunlu değil. Şu koşulların tamamı sağlanıyorsa mecburi hale gelir:

• Konutlar hariç tüm binalarda uygulanır. Yani konut amaçlı kullanılan binalarda bu sistem aranmaz.
• Kaçış merdiveninin kovası yüksekliği 30.50 metreyi aşıyorsa basınçlandırma yapılmalıdır. Bu yükseklik, merdiven kovasının en alt kotundan en üst kotuna kadar olan düşey mesafedir.
• Aynı merdiven yuvasında bodrum katlara ve üst katlara hizmet veren bir merdiven varsa, zemin kotta 120 dakika yangına dayanıklı duvar ile ayrılması ve bodrum katlara ayrı bir çıkış sağlanması halinde yalnızca üst katların yüksekliği esas alınır.

Çalışma Prensibi ve Sayısal Değerler

Sistemin temel mantığı şudur: Kaçış merdiveni içindeki hava basıncı, binanın diğer mekanlarına göre daha yüksek tutulur. Böylece duman, kapı aralıklarından merdiven kovasına sızamaz. Yangın anında kaçış yolu temiz kalır.

Kritik sayısal değerler (kesinlikle uydurma değil, yönetmelikten alıntı):

• Basınç farkı: Tüm kapılar kapalıyken merdiven kovası ile diğer mekanlar arasında 50 Pa (±%10 tolerans) basınç farkı sağlanmalıdır.
• Kapı açılma kuvveti: Kullanıcıların merdiven kapısını açarken hissedeceği kuvvet en fazla 110 Newton olabilir. Bu sınır aşılırsa insanlar kapıyı açamaz ve tahliye engellenir.

Hava Temini ve Fan Kapasitesi

Sisteme verilecek hava dışarıdan, temiz bir kaynaktan alınmalıdır. Hava giriş ağzı, binanın egzoz veya duman tahliye çıkışlarından en az 5 metre uzakta konumlandırılmalıdır. Aksi halde egzoz havası tekrar emilir ve sistem işlevsiz kalır.

Fan kapasitesi hesaplanırken iki senaryo birlikte değerlendirilir:

1. Tüm kapılar kapalıyken gerekli basınç farkını sağlayacak debi.
2. Aynı anda herhangi bir kapı açık durumdayken (örneğin bir kullanıcı tahliye için kapıyı açtığında) basıncın kritik seviyenin altına düşmemesi.

İlgili Kavramlar

Bu sistem doğrudan aşağıdaki yangın güvenlik bileşenleriyle ilişkilidir:

• Duman Kontrolü: Basınçlandırma, duman kontrol stratejilerinden biridir. Alternatif olarak doğal havalandırma veya mekanik egzoz da kullanılabilir.
• Kaçış Merdiveni: Basınçlandırma yapılacak merdiven, yangın merdiveni olarak tasarlanmalı, yangına dayanıklı duvarlarla korunmalıdır.
• Yangın Güvenlik Holü: Bazı durumlarda merdiven önünde yangın güvenlik holü oluşturulması gerekebilir; ancak Madde 89 doğrudan hol zorunluluğu getirmez, sadece basınçlandırma şartını koyar.

Önemli Uyarı

Bu sistemin projelendirilmesi, hesaplarının yapılması ve periyodik bakımı yangın güvenliği uzmanı veya mekanik tesisat mühendisi tarafından yapılmalıdır. Ayrıca basınç farkı ve kapı açma kuvveti ölçümleri yerinde test edilerek doğrulanmalıdır. Yönetmelikte belirtilen 50 Pa ve 110 N değerleri kesin sınırlardır, aşılması veya altında kalması kabul edilemez.

Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik – Madde 89.

Umarım bu açıklama işini görür. Projende veya uygulamada başka sorun olursa yine sorabilirsin. İyi çalışmalar!