B9 — Çelik Bina Tasarım nedir?

B9 — Çelik Bina Tasarımı, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ve referans olarak Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik (ÇYTHYE) kapsamında, tamamen çelikten inşa edilen binaların depreme dayanıklı olarak taşıyıcı sistemlerinin tasarlanmasına ilişkin kuralları içeren bölümdür.

Bu bölüm kapsamında deprem yüklerini taşımak üzere iki ana taşıyıcı sistem türü tanımlanmıştır:

1. Moment Aktaran Çerçeveler

Bu sistemler, kiriş-kolon birleşimlerinin moment aktaracak şekilde rijit bağlanmasıyla oluşturulur. Süneklik düzeylerine göre üçe ayrılır:

• Özel
• Orta
• Sıradan

2. Çaprazlı Çerçeveler

Yatay deprem yüklerinin çapraz elemanlarla taşındığı sistemlerdir. Yapısal davranış biçimine göre iki ana kategoriye ayrılır (B9.3-9.7):

• Merkezi Çaprazlı Çerçeveler: Çaprazların eksenlerinin birleşim noktalarında kesiştiği sistemlerdir. Yaygın türleri şunlardır:
  • X çapraz
  • V çapraz
  • Ters-V çapraz
  • Uyarı: Merkezi çaprazlı çerçevelerde K tipi çapraz kullanımı yasaktır.
• Dışmerkez Çaprazlı Çerçeveler: Çaprazların eksenlerinin kiriş veya kolon aksından kaçık olarak bağlandığı, enerji sönümleme kapasitesi yüksek sistemlerdir.

Ayrıca bu bölüm kapsamında burkulması önlenmiş çaprazlar da özel bir taşıyıcı sistem elemanı olarak yer almaktadır. Genel olarak çelik bina tasarımında minimum cidar kalınlıkları boru ve kutu profiller için 2,5 mm, diğer profiller için 4 mm olarak belirlenmiştir.