B14 — Yalıtımlı Bina Tasarım

Tanım ve Temel Prensip

Yalıtımlı bina tasarımı, yapıyı deprem hareketinden yalıtarak korumayı amaçlayan bir deprem mühendisliği yaklaşımıdır. Bu sistemde, üst yapı rijit kalır, deprem enerjisi yalıtım birimleri (sismik izolatörler) tarafından sönümlenir ve deformasyon izolatör seviyesinde gerçekleşir.

Bu yöntem, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nin (TBDY 2018) Bölüm 14 kapsamında düzenlenmiştir.

---

İzolatör Türleri

Wiki’de belirtilen başlıca sismik izolatör türleri şunlardır:

Tür	Açıklama
Kurşun Çekirdekli Kauçuk (LRB)	Elastomerik izolatör tipi; enerji sönümleme için kurşun çekirdek içerir
Sürtünmeli Sarkaç (FPS)	Eğimli yüzeylerde kayan elemanlarla çalışır
Elastomerik	Kauçuk esaslı, katmanlı yapıda
Karma Sistemler	Yukarıdaki tiplerin kombinasyonu

Sistem, alt yapı (temel ve izolatör altı) ile üst yapı (izolatör üstü) olarak ikiye ayrılır.

---

Mevzuat Gereklilikleri (TBDY Bölüm 14)

Madde 14.6.3 – Tasarımda En Elverişsiz Durum

Üretim, yerleştirme veya fiziki/çevre etkilerinden dolayı yalıtım birimlerinin mekanik özelliklerinde zamanla oluşabilecek değişimler, tasarım aşamasında en elverişsiz durumlar için dikkate alınmak zorundadır.

Madde 14.7 – İnceleme, İzleme ve Bakım

• 14.7.1 – Yalıtım birimleri yerleştirildikten sonra sahada uygunluk incelemesi yapılır; projeye uygun yer değiştirme, bağlantı ve tesisat elemanları kontrol edilir.
• 14.7.2 – Bina kullanım ömrü boyunca yalıtım birimlerine erişim sağlanabilmeli; değişim için yeterli çalışma alanı ve geçiş alanı bırakılmalıdır.
• 14.7.3 – Periyodik bakım ve değişim işlemleri, tasarımdan sorumlu mühendis tarafından bina kullanım ömrünü kapsayan bir raporla tanımlanır.

Madde 14.8 – Onaylar ve Belgeler

• 14.8.1 – Yalıtım birimleri CE işaretine sahip olmalıdır.

Madde 14.9 – Performans Hedefleri

• 14.9.1 – Yalıtımlı binaların Deprem Tasarım Sınıfı’na (DTS) göre performans hedefleri ve tasarım yaklaşımları Tablo 3.5’te verilmiştir.

---

Önemli Not

Yalıtımlı bina tasarımında tasarım gözetimi zorunludur. Bu, uzman mühendis denetiminde yürütülmesi gereken özel bir mühendislik hizmetidir.

---

Özetle: B14 – Yalıtımlı Bina Tasarım, deprem yüklerini sismik izolatörlerle karşılayarak üstyapıyı rijit tutan, TBDY Bölüm 14’e göre özel tasarım, denetim ve belgelendirme kurallarına tabi bir yapısal sistemdir.