Avlu / İç Bahçe nedir?

Merhaba, sorunuzu mevcut wiki içeriğindeki bilgilerle cevaplıyorum. Ancak avlu / iç bahçe kavramına dair bağlayıcı bir yönetmelik maddesi ne Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY / Tip İmar) ne Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği’nde doğrudan yer almamaktadır. Bu nedenle eksik bilgiyi açıkça belirterek, yalnızca wiki’deki kavram özetini ve ilgili yönetmelik maddelerindeki dolaylı hükümleri aktaracağım.

---

Avlu / İç Bahçe Nedir?

Wiki’deki “Avlu / İç Bahçe” kavram sayfasına göre:

• Tanım: Binanın ortasında veya kenarında, üzeri açık bırakılan alandır. Doğal aydınlatma ve havalandırma sağlar.
• Genel Kural:
  • Üzeri açıksa emsal harici alan sayılır.
  • Üzeri kapatılırsa (cam çatı vb.) emsale dahil olabilir.
  • Minimum boyutlar yönetmelikle belirlenir (örneğin genellikle en az 3×3 m veya pencere mesafesine göre).
  • Havalandırma ve aydınlatma hesabında avlu boyutu önemlidir.

Önemli Uyarı: Bu bilgiler yönetmelik maddesi değil, genel bir kavram özetidir. Sayısal değer (3×3 m) kaynakta "genellikle" ifadesiyle verilmiş olup bağlayıcı bir yönetmelik hükmü değildir. Aşağıda yönetmeliklerdeki ilgili maddeleri inceliyorum.

---

Yönetmeliklerdeki Doğrudan veya Dolaylı Hükümler

1. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY / Tip İmar) – Öncelikli Kaynak

Öncelik kuralımız gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (Tip İmar Yönetmeliği) esas alınır. Ancak bu yönetmelikte “avlu” veya “iç bahçe” terimleriyle doğrudan bir madde bulunmamaktadır. Mevcut wiki’deki Tip İmar Yönetmeliği — Madde 43 bahçe duvarlarıyla ilgilidir:

Tip İmar Yönetmeliği Madde 43 (Bahçe duvarı yükseklik ve istisnaları):

• Yol tarafındaki cephe hatlarının önünde duvar yüksekliği 0.50 m’yi geçemez.
• Yol cepheleri gerisinde ise 1.5 m’yi geçemez.
• Üzerine 1.00 m’yi aşmayan parmaklık yapılabilir.
• Eğimli yollarda duvar üst kotu tretuvardan en fazla 1.50 m yükselir.
• Okul, hastane, cezaevi, ibadet yeri, elçilik, sanayi bölgeleri gibi özellik arz eden yapılar bu madde hükmüne tabi değildir. (Kaynak: Tip İmar Yönetmeliği Madde 43)

Bu madde avlu duvarları için değil, parsel sınırındaki bahçe duvarları içindir. Avlu/iç bahçenin duvarları bu kapsama girmez. Ayrıca Tip İmar Yönetmeliği Madde 22’de emsal harici alanlar sayılırken “atrium ve galeri boşlukları” (d) bendinde yer almakta, ancak avlu açıkça anılmamaktadır.

2. Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği – Madde 34

Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 34 (Bahçe duvarı yükseklik sınırları ve istisnalar):

1. Bahçe duvarı yüksekliği, yol tarafında bina cephe hattına kadar 1.00 m, gerisinde ise 1.50 m’yi geçemez. Üzerine 1.00 m’yi aşmayan parmaklık yapılabilir.
2. Fazla meyilli yerlerde uygulama takdire belediyeye aittir.
3. Okul, hastane, cezaevi, ibadet yeri, elçilik, açık hava sineması, sanayi bölgeleri gibi özellik arz eden yapılar bu hükme tabi değildir.

Bu madde de avlu/iç bahçe tanımı vermemekte, yalnızca bahçe duvarı yüksekliğini düzenlemektedir.

3. PAİY Madde 11 (Hazine arazilerinin bedelsiz terk ve kullanım şartları)

Bu madde avlu/iç bahçe ile doğrudan ilgisizdir. Kamuya terk edilen alanlar, meydan, yol, park gibi kullanımlarla ilgilidir.

---

Değerlendirme ve Eksik Bilgi

Mevcut wiki’de avlu/iç bahçeye dair bağlayıcı bir yönetmelik hükmü bulunmamaktadır. Verilen maddeler (Tip İmar Madde 43, Plansız Alanlar Madde 34) yalnızca bahçe duvarı yüksekliklerini düzenler. Avlu boyutları, emsal hesabı, pencere mesafesi gibi konular için PAİY’de veya diğer yönetmeliklerde ilgili madde mevcut değildir. Bu nedenle aşağıdaki sonuçları çıkarıyorum:

• “Bu konuda wiki’de yeterli bilgi bulunmadı.” Avlu/iç bahçenin tanımı, minimum boyutları, emsal durumu ve aydınlatma-havalandırma şartları yönetmelik maddesi olarak verilmemiştir.
• Bahçe duvarı yükseklikleri (Tip İmar Madde 43 veya Plansız Alanlar Madde 34)