Atrium nedir?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 4/e uyarınca atrium, "iki veya daha çok katın içine açıldığı, yapı kitlesi içinde ortak hacim olarak düzenlenen boşluk" olarak tanımlanmaktadır. Bu tanım, atriumun temel niteliklerini ortaya koyar:

• Çok katlı boşluk: En az iki katın bu boşluğa doğrudan açılması gerekir.
• Ortak hacim: Atrium, bağımsız bölümlerin özel kullanımına değil, yapının ortak alanına hizmet eder.
• Yapı kitlesi içinde düzenlenme: Bina kabuğunun içinde, dışarıdan tamamen ayrı bir boşluk olarak tasarlanır.

Fiziksel sınırlamalar ve kapsam: PAİY Madde 4/e, atriumun karşılıklı iki uzun kenarı arasındaki mesafenin minimum 3.00 metre olmasını şart koşar. Ayrıca atrium, bodrum veya zemin kattan başlayarak tüm katlar boyunca kesintisiz devam eder ve üzeri kapalıdır. Bu yönüyle atrium, yalnızca birkaç katı kapsayan galeri boşluğundan ayrılır.

Galeri boşluğu ile farkı: Verilen kaynakta galeri boşluğu, "katlar arasında bırakılan boşluk (bağımsız bölüm veya ortak alan içinde)" olarak tanımlanırken, atrium "yapı kitlesi içinde ortak hacim, tüm katlar boyunca devam eden büyük boşluk" şeklinde ayrıştırılmıştır. Yani galeri boşluğu daha sınırlı bir kat adedini kapsayabilir ve bağımsız bölüm içinde de yer alabilir; oysa atrium her zaman ortak alan niteliğinde ve yapının tamamına yayılan bir boşluktur.

Yangın güvenliği ve diğer yönetmeliklerle ilişkisi: PAİY Madde 4/e, atriumun "duman tahliyesi ve yangın yönetmeliği kurallarına tabi" olduğunu belirtir. Bu hüküm, atrium tasarımında yangın güvenliği önlemlerinin (duman kontrol sistemleri, kaçış mesafeleri, yangın dayanımı vb.) mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurgular. Verilen yönetmelik bilgileri arasında bu konuya ilişkin ayrıntılı madde bulunmamakla birlikte, PAİY'in yönlendirmesiyle yangın yönetmeliğindeki ilgili kuralların uygulanması zorunludur.

Özetle: Atrium, PAİY Madde 4/e'de belirtildiği üzere, en az iki kat boyunca uzanan, karşılıklı kenarlar arası en az 3.00 m olan, bodrum/zemin kattan başlayıp tüm katları kapsayan, üstü kapalı ortak hacimdir. Galeri boşluğundan farkı, sürekliliği ve ortak kullanım karakteridir. Yangın ve duman tahliyesi konularında ilgili yönetmeliklere tabidir.