Asansör Kuralları — Detay (PAİY Madde 34) nedir?

Merhaba değerli meslektaşım,

Öncelikle şunu netleştirelim: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) içerisinde Madde 34 bulunmamaktadır. Wiki context’te PAİY’e ait sadece Madde 31 (kullanma izni), Madde 25 (iptal) ve Madde 26 (kamu yapıları) mevcuttur. Ancak Tip İmar Yönetmeliği’nin Madde 34’ü asansör zorunluluğu ve boyutlarını detaylı şekilde düzenlediği için, sorunuzu bu madde üzerinden cevaplıyorum. Bu madde, imar mevzuatında asansörle ilgili en kapsamlı hükümleri içerir ve öncelik kuralı gereği doğrudan uygulanır.

Tip İmar Yönetmeliği – Madde 34’e göre asansör kuralları şu şekildedir:

Asansör Zorunluluğu

• Kat adedi 3 olan binalarda (tek bağımsız bölümlü konutlar hariç) asansör yeri bırakılması zorunludur.
• Kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda (iskân edilen veya bağımsız bölüm bulunan bodrum katlar dâhil) asansör tesisi kesin zorunludur.
• Daha az katlı yapılarda isteğe bağlı olarak asansör yapılabilir.

Tek Asansörlü Binalarda Minimum Ölçüler

• Kabin dar kenarı: 1.20 metre (asgari)
• Kabin alanı: 1.80 m² (asgari)
• Kapı net geçiş genişliği: 0.90 metre (asgari)
• Sahanlık genişliği: Kapı sürgülü ise en az 1.20 metre, kapı dışa açılan ise en az 1.50 metre olmalıdır.
• Birden fazla asansör varsa, asansör sayısının yarısı (tek sayı ise bir alta yuvarlanır) bu ölçülere uygun olmak zorundadır.
• İstisna: Taban alanı 120 m²’nin altındaki parseller ve tek bağımsız bölümlü müstakil konutlarda, TSE standartlarına uyulmasına ilgili idare yetkilidir.

Umumi Binalar ve Yüksek Katlı Yapılar

• Kullanılabilir katlar alanı 800 m²’den veya kat adedi birden fazla olan umumi binalarda en az 1 adet asansör zorunludur.
• Kat alanı 800 m²’den ve kat adedi 3’ten fazla olan umumi binalarda, 10 kat ve üzeri binalarda veya zemin kat üzerinde 20’den fazla konut bağımsız bölümü bulunan yapılarda; ikinci fıkradaki asgari ölçülere uygun en az 2 adet asansör yapılmalıdır.
• Bu asansörlerden en az biri; yangına dayanıklı, duman sızdırmaz, kesintisiz güç kaynağına bağlı, herhangi bir tehlike anında zemin kata ulaşıp kapılarını açacak şekilde tesis edilmelidir.

Yük ve Sedye Asansörü (10 Kat ve Üzeri)

• 10 kat ve üzeri binalarda asansörlerden en az biri yük, eşya ve sedye taşımaya uygun olmalıdır:
  • Dar kenar: 1.20 metre
  • Alan: 2.52 m²
  • Kapı genişliği: net 1.10 metre

Diğer Önemli Hususlar

• Asansör yapılmış olması, merdiven yapma şartını ortadan kaldırmaz (Madde 34/6).
• Asansörler, bodrum katlar dâhil tüm katlara hizmet vermelidir. Ancak bağımsız bölüm veya iskân edilen alan bulunmayan bodrum katlara ulaştırma zorunlu değildir (Madde 34/8).
• Engelsiz erişim sağlanmalı ve asansörler erişilebilirlik standartlarına uygun donanıma sahip olmalıdır (Madde 34/9-10).
• Özellik arz eden binalarda, ilgili idare asansör sayılarını ve ölçülerini artırabilir (Madde 34/11).
• Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) ve TSE standartlarına uyulması zorunludur (Madde 34/7).

Gördüğünüz gibi, Tip İmar Yönetmeliği Madde 34; konut, umumi, yüksek katlı ve özel kullanımlı binalar için çok detaylı bir çerçeve çizmektedir. PAİY’de bu kapsamda bir madde bulunmadığı için, uygulamada doğrudan