Arkat Nedir?

Tanım ve Yasal Dayanak

Arkat, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) Madde 4/c kapsamında tanımlanan bir yapı elemanıdır. Buna göre arkat; bahçe mesafelerini ihlal etmeyen, güneşten ve yağmurdan korunmak için yapılan, üstünde yapı bulunmayan, en az iki kenarı açık olan sütunlar üzerine yükselen üstü örtülü geçitlerdir.

Yapısal Özellikleri

Bir yapının arkat olarak nitelendirilebilmesi için aşağıdaki üç temel şartın bir arada bulunması gerekir:

1. En az iki kenarı açık olmalıdır: Arkat, tamamen kapalı bir hacim değildir. En az iki yönü tamamen açık olarak düzenlenir. Bu özelliği sayesinde arkad, galeri, pasaj gibi yapılardan ayrılır.

2. Üstünde yapı bulunmamalıdır: Arkadın üzerinde herhangi bir kat, teras, çatı katı veya başka bir yapı elemanı yer alamaz. Arkat, yalnızca tek katlı bir üst örtüden oluşur.

3. Bahçe mesafelerini ihlal etmemelidir: Arkat, yapının bulunduğu parselin bahçe mesafeleri (ön, yan ve arka bahçe mesafeleri) içerisinde kalmak zorundadır. Bu mesafeleri aşması durumunda yapı, arkat olarak değerlendirilemez.

Kullanım Amacı ve Fonksiyonu

Arkadlar, öncelikli olarak güneşten ve yağmurdan korunma amacıyla tasarlanır. Sütunlar üzerine yükselen üstü örtülü bir geçit oluşturarak, yaya sirkülasyonunu hava koşullarından etkilenmeden sağlar. Özellikle:

• Ticari alanlarda vitrin önü geçişleri,
• Konut projelerinde giriş düzenlemeleri,
• Alışveriş merkezleri ve kamu yapılarında yaya yolları

gibi alanlarda sıkça kullanılır.

İmar Mevzuatındaki Yeri

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği kapsamında arkat, yapıya ait bir eleman olarak değerlendirilir. Ruhsatlandırma sürecinde, arkadın projede gösterilmesi ve paftasında işlenmesi zorunludur. Bahçe mesafelerini aşmayan arkadlar, yapı yaklaşma sınırlarına uygun kabul edilir.

Özet

Arkat; bahçe mesafelerini ihlal etmeden, güneş ve yağmurdan korunma ihtiyacını karşılayan, üzeri kapalı, en az iki yanı açık, sütunlar üzerinde yükselen bir geçit yapısıdır. Bu tanım PAİY Madde 4/c hükmüne dayanmaktadır. Yasal olarak geçerli bir arkatın, bahçe mesafelerine riayet etmesi, üzerinde herhangi bir kat bulunmaması ve en az iki kenarının tamamen açık olması gerekmektedir.