Arazi ve Arsa Düzenlemeleri — Detay (Yönetmelik Madde 1-8) nedir?

Merhaba! Arazi ve arsa düzenlemelerine ilişkin sorduğunuz detaylı bilgileri, elimdeki yönetmelik kaynakları çerçevesinde değerlendirelim. Öncelik kuralım gereği Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne (PAİY) bakıyorum; ancak PAİY’in yalnızca Madde 8’i wiki’de mevcut olup bu madde, plan hazırlama ve yürürlüğe koyma esaslarıyla ilgilidir – arazi ve arsa düzenlemesi uygulamalarına dair doğrudan bir hüküm içermemektedir. Dolayısıyla PAİY’de bu konuda bir hüküm bulunmadığı için sıradaki yönetmeliklere geçiyorum.

Wiki’de bulunan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği kaynağından, Madde 1 ve Madde 39 bilgileri mevcuttur. Bu iki maddeyi kullanarak size mevcut bilgileri aktaracağım; ancak belirtmeliyim ki istediğiniz "Madde 1-8" aralığındaki detaylı düzenlemelerin tamamı wiki’de yer almamaktadır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği – Madde 1 (Amaç ve Kapsam)

Bu madde, yönetmeliğin amacını net bir şekilde ortaya koyar:

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununa göre yapılacak arazi ve arsa düzenlemesinin, nerelerde ve ne şekilde uygulanacağı ve bununla ilgili diğer kavram ve hususlara açıklık getirmektir.

Bu hükümden anlaşıldığı üzere, arazi ve arsa düzenlemesi (AAD) uygulamalarının yasal dayanağı 3194 sayılı İmar Kanunu’dur ve bu yönetmelik, söz konusu uygulamaların nerede ve nasıl yapılacağını, ayrıca uygulamayla ilgili kavramları tanımlamayı hedeflemektedir. Madde 1, sadece amaç ve kapsamı belirttiğinden, uygulama esaslarına dair somut detaylar (örneğin parsel büyüklükleri, düzenleme sahası şartları, hisse oranları vb.) bu madde içinde yer almaz; bu detaylar yönetmeliğin diğer maddelerinde (2-8 arası) düzenlenmiş olmalıdır. Ancak ne yazık ki wiki’de bu maddeler (2-8) bulunmamaktadır.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği – Madde 39 (Yürürlükten Kaldırma)

Madde 39, eski yönetmelikle ilgili önemli bir hüküm taşır:

MADDE 39 – (1) 2/11/1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlenmesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu madde ile 1985 tarihli eski AAD Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış, yerine Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği geçmiştir. Ayrıca Geçici Madde 1 (mülga hale gelmiştir) ile önceki dönemde onaylanan parselasyon planlarının geçerlilik durumu düzenlenmişti, ancak bu madde 11/9/2025 tarihli RG ile yürürlükten kaldırıldığı için güncel uygulamada dikkate alınmamalıdır.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği – Madde 8

PAİY Madde 8, plan hazırlama ve yürürlüğe koyma esaslarını düzenler. Arazi ve arsa düzenlemesiyle doğrudan ilgili olmasa da, AAD’nin dayanağı olan parselasyon planlarının bu madde kapsamındaki planlama sürecine tabi olduğunu belirtmek gerekir. Örneğin, imar planlarının belediye meclisince onaylanması, bir ay süreyle ilanı, itiraz süreçleri ve planların elektronik ortama yüklenmesi gibi esaslar bu maddede yer alır. AAD uygulaması sonucu oluşan parselasyon planlarının da bu prosedüre uygun olarak askıya çıkarıldığı ve kesinleştiği bilinmelidir.

Özet ve Eksiklik Bilgisi

Maalesef wiki’de Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin sadece Madde 1 ve Madde 39’u bulunmaktadır. Sizin belirttiğiniz 1-8 aralığındaki diğer maddeler (2, 3, 4, 5, 6, 7, 8) hakkında herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Bu maddelerde arazi ve arsa düzenlemesinin uygulama esasları, düzenleme sahasının sınırları, hisselendirme kuralları, düzenleme ortaklık payı oranları, parselasyon planlarının hazırlanması ve onayı gibi teknik detayların bulunması muhtemeldir, ancak wiki’de yeterli bilgi bulunmadığı için bu konuda daha fazla detay veremiyorum.

**Öncel