Akaryakıt Servis İstasyonu — Yangın Yönetmeliği Madde 121

Sayın kullanıcı, "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 121" kapsamında akaryakıt servis istasyonlarının yangın güvenliğine ilişkin kuralları detaylıca açıklıyorum.

Bu madde, akaryakıt istasyonlarının kurulumu ve düzenlenmesiyle ilgili özel yangın güvenliği esaslarını belirler. Ancak öncelikle belirtmeliyim ki, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) kapsamında bu wiki setinde yer alan bir bilgi bulunmamaktadır; dolayısıyla sadece BYKHY hükümlerini aktarıyorum.

---

1. Genel Kapsam ve Tamamlayıcı Mevzuat (BYHTY Madde 121/1-2)

• Tamamlayıcı Mevzuat: İstasyonda BYKHY'de yer almayan hususlar için Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik ve ilgili standart hükümlerine uyulur.
• Asgari Emniyet Mesafeleri: Kurulum sırasında Ek-13te verilen uzaklık değerlerine aynen uyulması zorunludur.
• Havalandırma: İstasyon genelinde yeterli doğal veya mekanik havalandırma sağlanmalıdır.

2. Tehlike Bölgeleri (BYHTY Madde 121/3)

İkmal (dispenser) kolonları etrafındaki risk sınıflandırması şu şekildedir:

• 1. Tehlike Bölgesi: İkmal kolonlarının iç kısmı.
• 2. Tehlike Bölgesi: Kolonların orta noktalarından 1 m yarıçaplı çevresi ve kolon yüksekliğine kadar olan hacim.

3. Akaryakıt İstasyonlarının Düzenlenme Esasları (BYHTY Madde 121/4)

a) Depolama Kuralları

• Akaryakıt sadece Madde 120/2de belirtilen yeraltı tanklarında depolanabilir.
• Tanklar betonarme havuz içerisine yerleştirilir.
• Kapasite Sınırları:
  • Tank başına maksimum: 45.000 litre
  • İstasyon başına toplam maksimum: 250.000 litre

b) Topraklama ve Elektrik Güvenliği

• İstasyonun tamamı merkezi ve gelişmiş bir topraklama sistemine bağlanmalıdır.
• Boşaltım yapan tankerlerin statik elektriğe karşı topraklanması için seyyar uç bulundurulmalıdır.
• Enerji nakil hatları ve yeraltı kablolarında Elektrikli Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği hükümleri geçerlidir.

c) İkmal Kolonlarının Konumu ve Koruması

• İkmal kolonları devrilme ve araç çarpmalarına karşı korunaklı olmalıdır.
• Zemin seviyesinin altına (bodrum katlara) kesinlikle konulamaz.
• Kolonun 5 m yarıçapında, alt kotlara giden kanal, boru, tesisat boşluğu bulunamaz. Buhar sızıntısı riski varsa boşluklar kumla doldurulur.

d) Güvenlik Donanımları

• Boşaltma Ünitesi: Depo dolduğunda otomatik kapanan vana bulunmalı veya açma kolu sabitlenebilir olmamalıdır.
• Yangın Söndürme Cihazı Zorunluluğu:
  • Her dispenser adası ve bina içinde: En az 1 adet 6 kg'lık kuru kimyevi tozlu (TS 862-EN 3 uygun).
  • İstasyon içinde farklı yerlere: Doldurma ağzına 7 m'den yakın, 25 m'den uzak olmayacak şekilde, en az 89B söndürme etkisine sahip 2 adet 50 kg'lık tekerlekli söndürme cihazı.
• Yıldırımdan Korunma: İlgili yönetmeliklere uygun yıldırımdan korunma tesisatı şarttır.

---

4. Mevcut İstasyonlar için Önemli İstisna (BYHTY Madde 167/3)

Eğer mevcut bir akaryakıt istasyonunda, bir yeraltı tankının kapasitesi 10 m³ (10.000 litre)'ü geçmiyorsa, Madde 121'in mesafe şartları aşağıdaki gibi esnetilerek uygulanır:

• Pompa, nefeslik ve dolum ağzının komşu arsa/yola mesafesi: Minimum 5 m
• Tank cidarının komşu arsa/yola en yakın mesafesi: Minimum 3 m

---

Konuyla İlgili Diğer Hükümler

Bu maddeye ek olarak, yangından korunma işlemleri (söndürme sistemlerinin hazır tutulması, düzenli bakım, söndürücü tipleri) Madde 122 kapsamında detaylandırılmıştır. Ayrıca dolum/boşaltım alanındaki sıvı sızıntısını önleme ve tehlike bölgesi tanımları da Madde 120 içerisinde yer alır.