Acil Durum Asansörü (İtfaiye Asansörü) nedir?

Merhaba, sorunuz için teşekkürler. Acil Durum Asansörü (İtfaiye Asansörü) hakkında elimdeki yönetmelik bilgilerini kullanarak detaylı bir cevap hazırladım.

Acil Durum Asansörü (İtfaiye Asansörü) Nedir?

Acil Durum Asansörü, yangın anında itfaiye ekiplerinin kullanımına özel olarak tasarlanmış, normal asansörlerden farklı güvenlik ve işletim özelliklerine sahip bir asansör türüdür. Amacı, itfaiyecilerin yangına müdahale sırasında hızlı ve güvenli bir şekilde katlara ulaşmasını sağlamaktır.

Zorunluluk ve Kapsam

• Bina yüksekliği 30.50 m'yi geçen yapılarda zorunludur. Bu eşik, Yangın Yönetmeliği Altıncı Bölüm'de belirtilmiştir. Daha alçak binalarda ise yönetmelik bu konuda zorunluluk getirmez; ancak idare gerekli görürse isteyebilir.
• Ayrı enerji kaynağı (jeneratör) ile beslenmelidir. Kesintisiz güç kaynağı en az 120 dakika çalışma süresine sahip olmalıdır. Bu özellik, yangın sırasında şebeke elektriğinin kesilme ihtimaline karşı hayati önem taşır.
• Yangın merdivenine yakın konumlandırılmalıdır. Bu sayede itfaiye ekipleri hem merdiven hem de asansörü alternatif olarak kullanabilir.
• Minimum kabin boyutu: 110x210 cm olarak belirlenmiştir. Bu ölçü, standart bir sedyenin sığabilmesi için yeterlidir. Ayrıca itfaiye ekipmanlarının taşınmasını da kolaylaştırır.

Özellikleri ve Çalışma Prensibi

• Yangın modunda itfaiye kontrolüne geçer. Normal asansörler yangın anında en yakın kata inip kapılarını açarak devre dışı kalırken, itfaiye asansörü özel bir anahtar (itfaiye anahtarı) ile aktif edilir ve itfaiye personeli tarafından tüm katlara manuel olarak yönlendirilebilir. Bu özellik, TS EN 81-72 standardına uygun olarak tasarlanır.
• Tüm katlara gidebilir. Normal asansörler yangın alarmı aldığında genellikle zemin kata iner ve durur; ancak itfaiye asansörü, itfaiye kontrolünde olduğu sürece her kata erişim sağlayabilir.
• Dumanı tahliye sistemi olan korunaklı lobiden erişilir. Asansörün bulunduğu hol, yangın sırasında dumanın girmesini engelleyecek şekilde basınçlandırılır veya duman tahliye sistemine bağlanır. Bu sayede itfaiyeciler güvenli bir şekilde asansöre ulaşabilir.

Diğer Yönetmeliklerle İlişkisi

• Tip İmar Yönetmeliği Madde 34'te, asansör zorunluluğu ve boyutları düzenlenmiştir. Ancak bu maddede doğrudan "itfaiye asansörü" tanımı yer almaz. Bununla birlikte, yüksek binalarda (10 kat ve üzeri) asansörlerden en az birinin yangına dayanıklı malzemeden, duman sızdırmaz nitelikte, kesintisiz güç kaynağından beslenecek şekilde tesis edilmesi gerektiği belirtilmiştir (Madde 34/4). Bu hüküm, itfaiye asansörünün temel özelliklerini kısmen karşılar.
• Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) ve TS EN 81-20 standartları, asansörlerin genel güvenlik şartlarını belirler. Acil durum asansörü için TS EN 81-72 standardı geçerlidir ve bu standart, itfaiye asansörlerinin tasarım, montaj ve işletme kurallarını içerir.
• Asansörün Yangında Davranışı (TS EN 81-73) standardına göre, yangın algılandığında normal asansörler otomatik olarak tahliye katına iner, kapılarını açar ve devre dışı kalır. İtfaiye asansörü ise bu modda itfaiye anahtarı ile aktif hale gelir.

Güvenlik Devreleri ve Acil Kurtarma

İtfaiye asansörü, güvenlik zinciri açısından normal asansörlerle aynı temel güvenlik elemanlarına sahiptir: kapı kilit kontakları, hız sınırlayıcı kontağı, tampon kontağı, acil stop butonları, faz koruma rölesi, termik koruma vb. Ancak ek olarak yangın modu devreleri ve itfaiye anahtarı kontağı bulunur.

• Acil durumda mahsur kalma halinde, asansör kabininde çift yönlü iletişim sistemi (acil çağrı butonu ile 7/24 ulaşılabilir merkez) zorunludur (Asansör Yönetmeliği Ek-I, TS EN 81-20). Kurtarma prosedüründe önce iletişim kurulur, panik önlenir, yetkili servise bildirim yap