Yüksek Binalarda Yangın Kuralları – BYKHY Kapsamında Detaylı Rehber

Merhaba,
Yüksek binalarda yangın güvenliği, can ve mal kaybını önlemek için Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) kapsamında özel hükümlerle düzenlenmiştir. Aşağıda, verdiğiniz BYKHY maddelerine dayanarak bu kuralları madde madde açıklıyorum. Sayısal değerlerin tamamı doğrudan Yönetmelikten alınmıştır.

---

1. Yüksek Bina Tanımı (BYKHY Madde 4)

Yönetmeliğe göre bir bina şu durumlarda yüksek bina sınıfına girer:

• Bina yüksekliği > 21,50 m (konut harici yapılar için eşik)
• Yapı yüksekliği > 30,50 m (konut yapıları için eşik)

Bu iki eşik değer, yangın önlemlerinin kademelendirilmesinde temel referans noktalarıdır.

---

2. Yangın Kompartımanı (BYKHY Madde 24/4)

• Konut harici binalarda: Bina yüksekliği > 21,50 m ise her bir yangın kompartımanı en fazla 3 kat olabilir.
• Konut binalarında: Bina yüksekliği > 30,50 m ise kompartıman alanı yine en fazla 3 kat ile sınırlandırılır.

Bu hüküm, yangının dikey yayılımını sınırlamak ve itfaiye müdahalesini kolaylaştırmak için getirilmiştir.

---

3. Kaçış Merdiveni Gereksinimleri (BYKHY Madde 34 ve İlgili Tablo)

Kaçış merdiveni sayısı ve tipi, bina yüksekliğine ve kullanım amacına göre değişir:

Bina Yüksekliği	Konut	Konut Harici
21,50 – 30,50 m	En az 2 merdiven (1 korunumlu)	En az 2 bağımsız merdiven
30,50 – 51,50 m	2 korunumlu + güvenlik holü / basınçlandırma	2 korunumlu + güvenlik holü
> 51,50 m	2 korunumlu + güvenlik holü + basınçlandırma	2 korunumlu + güvenlik holü + basınçlandırma

Kritik not: 51,50 m üzerindeki tüm yapılarda kaçış merdivenleri basınçlandırma ile donatılmalıdır.

---

4. Yangın Güvenlik Holü (BYKHY Madde 34)

• Yapı yüksekliği > 51,50 m olan binalarda, her kaçış merdiveninin önüne yangın güvenlik holü yapılması zorunludur.
• Acil durum asansörü bu güvenlik holüne açılmalıdır.
• Holün boş bulundurulmasından bina/işyeri sahibi ve yöneticileri sorumludur. Bu alanlar asla depo, mobilya veya başka malzeme ile doldurulmamalıdır.

---

5. Acil Durum Asansörü (BYKHY Madde 65)

• Yapı yüksekliği > 51,50 m olan binalarda en az 1 adet acil durum asansörü bulundurulması zorunludur.
• Bu asansör, itfaiye ekiplerinin yangın sırasında hızlı ve güvenli ulaşımını sağlamak için özel olarak tasarlanır.

---

6. İç Kaplama Malzemeleri (BYKHY Madde 29)

Yangın güvenliği açısından iç kaplama malzemeleri belirli bir yangın dayanımına sahip olmalıdır:

• Duvar iç kaplamaları ve ısı/ses yalıtım malzemeleri: En az zor alevlenici (TS EN 13501-1 sınıfına göre en az B-s1,d0) olmalıdır.
• Tesisat boruları çapı > 70 mm ise yine en az zor alevlenici malzemeden yapılmalıdır.

---

7. Sprinkler Sistemi Zorunluluğu (BYKHY Madde 45, 48)

• Konut binalarında: Yapı yüksekliği > 30,50 m ise sprinkler sistemi zorunludur.
• Konut harici binalarda: Bina yüksekliği > 21,50 m ise sprinkler ve/veya yangın algılama sistemi zorunluluğu başlar.

Sprinkler sistemi, yangını erken aşamada söndürme veya kontrol altına alma amacı taşır.

---

8. Duman Kontrolü (BYKHY Madde 52)

Duman, yangın anında en büyük can kaybı nedenidir. Bu nedenle:

• > 30,50 m yükseklikteki binalarda: Kaçış merdivenlerinde havalandırma veya basınçlandırma yapılmalıdır.
• > 51,50 m yükseklikteki binalarda: Kaçış merdivenlerinde basınçlandırma zorunludur (mekanik havalandırma yeterli değildir).

Bu sistemler, dumanın merdiven boşluğuna sızmasını engelleyerek güvenli tahliye sağlar.

---

9. Sorumluluklar

Yangın güvenlik holleri, kaçış yolları ve acil durum ekipmanlarının sürekli kullanıma hazır bulundurulmasından bina sahibi, işyeri sahibi ve yöneticiler sorumludur. Periyodik bakım, denetim ve eğitimler ihmal edilmemelidir.

---

Özet tablo:

Yükseklik Aralığı	Ana Önlemler
21,50 – 30,50 m	2 merdiven, konut harici sprinkler, kompartıman 3 kat
30,50 – 51,50 m	2 korunumlu merdiven + güvenlik holü, konut sprinkler, duman havalandırma
> 51,50 m	2 korunumlu merdiven + güvenlik holü + basınçlandırma, acil durum asansörü, güvenlik holü

Bu kurallar, BYKHY’nin ilgili maddeleri doğrultusunda hazırlanmış olup, yüksek binalarda yangın güvenliğinin sağlanması için asgari standartları belirler. Proje ve uygulama aşamasında