Yangın Dayanım Süresi — Detay (Yangın Yönetmeliği Madde 23-28, Ek-3) nedir?

Merhaba, yangın dayanım süreleri konusunda detaylı bilgi vereyim. Verdiğiniz yönetmelik bilgilerine göre hareket ediyorum; öncelik **Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik** (kısaca Yangın Yönetmeliği) üzerinde. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde bu konuda doğrudan bir hüküm bulunmadığı için doğrudan Yangın Yönetmeliği maddelerine başvuruyorum. --- ## Yangın Dayanımı Nedir ve Nasıl Ölçülür? Yangın Yönetmeliği Madde 23-28 ile Ek-3’e göre, yapı elemanlarının yangına karşı performansı üç temel kriterle değerlendirilir: - **R (Taşıma kapasitesi)** – Elemanın yangın sırasında yük taşıma yeteneğini koruma süresi. - **E (Bütünlük)** – Alev ve sıcak gazların geçişine izin vermeme süresi. - **I (Isı yalıtımı)** – Elemanın yangın tarafından ısınmayan yüzeyindeki sıcaklık artışını sınırlama süresi. Bu üç kriterin birleşimiyle yapı elemanının **yangın dayanım sınıfı** belirlenir. Süreler dakika cinsinden ifade edilir; örneğin **REI 120**, 120 dakika boyunca tüm kriterleri sağlayan bir elemanı gösterir. --- ## Taşıyıcı Sistem Elemanlarının Yangın Dayanımı (Madde 23) ### Çelik Yapılar - Yangın sırasında çelik **540°C üzerinde** dayanımını hızla kaybeder. - Tek katlı ve toplam alanı **5.000 m²’den küçük** yapılar yangına dayanıklı kabul edilir. - Diğer çelik yapılarda **sıcaktan yalıtım** zorunludur. Yalıtım yöntemleri: püskürtme sıva, yangın boyası veya kutu kaplama. ### Betonarme Elemanlar (Madde 23/5) Betonarme elemanların **120 dakika** yangın dayanımına ulaşabilmesi için minimum net beton örtü kalınlıkları: | Eleman | Minimum Beton Örtüsü | |--------|----------------------| | Kolon | **35 mm** | | Kiriş | **25 mm** | | Döşeme | **20 mm** | Bu değerler aşıldığında yangına dayanım süresi artar; azaldığında ise yangın güvenliği tehlikeye girer. ### Ahşap Yapılar - Yanma hızı: **0,6 – 0,8 mm/dakika**. - Güvenlik katsayısı **1,00** olarak alınır. - Yangın dayanım süresi, gerçek yük altında azalan kesit hesabıyla bulunur. Yani ahşap elemanın yangında kalan kesiti, taşıyıcılığını sürdürdüğü süre dayanım süresidir. ### Kâgir Yapılar - Minimum **19 cm** kalınlıktaki kâgir duvarlar, **4 saat** yangın dayanımı için ayrıca hesaplama gerektirmez. --- ## Kompartıman Yangın Dayanım Süreleri (Ek-3/B) Yapı yüksekliğine ve kullanım amacına göre kompartımanların minimum yangın dayanım süreleri: | Yapı Yüksekliği | Konut | Ticaret | Yüksek Tehlike | |-------------------------|-----------|-----------|----------------| | ≤6,50 m | 30-60 dk | 60 dk | 90 dk | | 6,50 – 30,50 m | 60 dk | 90 dk | 120 dk | | >30,50 m | 120 dk | 120 dk | 120 dk | - **Konut** kullanımında düşük yapılarda 30-60 dk aralığı verilmiştir; proje gereği seçim yapılabilir. - **Yüksek binalar** (30,50 m üzeri) tüm kullanım sınıflarında **en az 120 dakika** dayanım aranır. --- ## Yangın Duvarı ve Diğer Bölme Elemanları (Madde 25) | Eleman / Bölge | Minimum Yangın Dayanımı | |-------------------------------------------|-------------------------| | Bitişik nizam ayrım duvarı | **90 dk** | | Yakıt deposu – kazan dairesi duvarları | **120 dk** | | Yüksek bina şaft duvarları | **120 dk** | | Yüksek bina şaft kapakları | **90 dk** | | Trafo odası duvar, taban, tavan | **120 dk** | | Kaçış merdiveni duvarı | **120 dk** | | Kaçış merdiveni kapısı | **90 dk** | | Yangın güvenlik holü duvarı | **120 dk** | | Yangın güvenlik holü kapısı | **90 dk** | Bu değerler, yangının yayılmasını önleme ve güvenli kaçışı sağlama açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle yüksek binalarda şaft ve kaçış yolu elemanları daha yüksek dayanım ister. --- ## Döşemeler (Madde 26) - Tüm döşemeler **yangın duvarı niteliğinde** kabul edilir; yani kompartıman sınırı oluşturur. - Döşeme kaplaması en az **normal alevlenici** malzemeden olmalıdır. - **Yüksek binalarda** döşeme kaplaması en az **zor alevlenici** sınıfta olmalıdır. - Asma tavan malzemesi: Müstakil konutlar hariç, tüm yapılarda en az **zor alevlenici** malzeme kullanılmalıdır. - Isı yalıtımı kolay alevleniyorsa, üzerine en az **2 cm kalınlığında şap** dökülmesi zorunludur. --- ## Özet ve Önemli Noktalar - Yangın dayanım süreleri, yapının yüksekliğine, kullanım amacına ve yangın riskine göre