Mevcut Yapılarda Kaçış Yolları (Yangın Yönetmeliği Madde 146-159) nedir?

# Mevcut Yapılarda Kaçış Yolları (Yangın Yönetmeliği Madde 146-159) **Kaynak:** Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), Madde 146-159 Merhaba, mevcut yapılardaki kaçış yolları düzenlemesi, **Yangın Yönetmeliği'nin 146-159. maddeleri** arasında özel olarak ele alınmıştır. Yeni yapılardan farklı olarak mevcut binalarda daha esnek ölçüler ve istisnalar bulunur. İşte bu maddelerin öne çıkan hükümleri: --- ## 1. Çıkış Kapasitesi ve Kaçış Uzaklığı (Madde 147) Mevcut yapılarda **kullanıcı yükü** Ek-5/A'ya göre belirlenir. Kaçış uzaklığı ise **Ek-14'teki** mevcut yapı tablosuna göre hesaplanır: - **Odadan kapıya maksimum 15 metre** ölçülür. Ardından kapıdan merdivene kadar olan mesafe eklenir. - Eğer **korunumlu merdiven + korunmuş şaft** varsa ve yanıcı madde bulunmuyorsa kaçış mesafesi **%50 artırılabilir**. - Bina yüksekliği **≤30.50 metre** ve **2 alternatif korunumlu merdiven** varsa iki yönlü mesafe kuralları uygulanır. - **Zemin kat dükkânlarında** kullanıcı sayısı <50 kişi ve dış kapıya mesafe <25 metre ise tek çıkış yeterlidir. --- ## 2. Kaçış Yolu Genişliği (Madde 148) Toplam kaçış yolu genişliği şu formülle hesaplanır: > **Toplam genişlik (cm) = Kullanıcı sayısı × 0.4** Merdiven genişliklerinde minimum değerler: | Durum | Düz Kollu | Dairesel | |-------|-----------|----------| | Genel kullanım | **60 cm** | **70 cm** | | Kullanıcı >60 kişi | **70 cm** | **80 cm** | | Hastane, huzurevi, anaokulu, ilköğretim | **100 cm** (sadece sahanlıklı düz kollu) | - | --- ## 3. Çıkış Sayısı (Madde 150) | Kişi Sayısı | Minimum Çıkış | |-------------|---------------| | >25 (yüksek tehlike) | **2** | | >60 | **2** | | >600 | **3** | | >1.000 | **4** | **Önemli kural:** Çıkışlar arası mesafe, köşegenin minimum **1/3'ü** olmalıdır (sprinkler varsa **1/4**). --- ## 4. Yangın Güvenlik Holü (Madde 149) - Yapı yüksekliği >30.50 metre ve konut harici kullanım varsa: doğrudan merdivene giriş + basınçlandırma yoksa **Madde 34** uygulanır. - Kaçış merdiveni kapısı, parlayıcı madde içermeyen bir koridor/hole açılıyorsa **güvenlik holü zorunlu değildir**. --- ## 5. Merdiven Özellikleri (Madde 152) Mevcut yapılarda basamak ölçüleri yeni yapılara göre **daha esnektir**: | Özellik | Mevcut Yapı | Yeni Yapı (karşılaştırma) | |---------|-------------|---------------------------| | Maksimum basamak yüksekliği | **18 cm** | 17.5 cm | | Minimum basamak genişliği | **20 cm** | 25 cm | | Minimum baş kurtarma yüksekliği | **210 cm** | 210 cm | --- ## 6. Dış Kaçış Merdiveni (Madde 153) - **Konutlarda:** 51.50 metreye kadar izin verilir (yeni yapıda 21.50 m sınırı yoktur). - **Diğer yapılarda:** 30.50 metreye kadar izin verilir. - Yanlardan **1.8 metre içinde** korumasız boşluk varsa, **60 dakika yangın dayanımlı** dönüşüm yapılması gerekir. --- ## 7. Dairesel Merdiven (Madde 154) | Özellik | Mevcut Yapı | Yeni Yapı (karşılaştırma) | |---------|-------------|---------------------------| | Maksimum kullanıcı | **100 kişi** | 25 kişi | | Minimum genişlik | **70 cm** (>60 kişi ise 80 cm) | - | | Maksimum yükseklik (konut) | **51.50 m** | - | | Maksimum yükseklik (diğer) | **30.50 m** | - | --- ## 8. Konut Özel Hükümleri (Madde 158) - Mevcut konutlarda **PAİY (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği)** kurallarına uygun merdiven varsa, bu merdiven **kaçış merdiveni olarak kabul edilir**. - Yapı yüksekliği **>21.50 metre** ise en az **2 merdiven** bulunmalıdır (biri korunumlu olmak zorundadır). --- ## Özet Değerlendirme Mevcut yapılar için Yangın Yönetmeliği, **yeni yapılara kıyasla daha toleranslı ölçüler** ve ek istisnalar sunar. Özellikle: - Kaçış mesafesi artırım imkanı (%50), - Daha küçük merdiven genişlikleri (60 cm düz, 70 cm dairesel), - Daha yüksek basamak (18 cm) ve dar basamak (20 cm) toleransı, - Dış kaçış merdiveninde daha yüksek kotlara izin verilmesi (konutta 51.50 m'ye kadar), - Dairesel merdivenlerde 100 kişiye kadar kullanım imkanı gibi farklılıklar mevcut yapıların rehabilitasyonunu kolaylaştırmak için getirilmiştir. Ancak unutulmamalıdır ki: **PAİY'de bir hüküm varsa öncelikle o uygulanır**, Yangın Yönetmeliği'ndeki çelişen hükümler yok sayılır. Eğer belirli bir mevcut yapı tipi (konut, otel, hastane vb.) için detaylı hesap yapmanız gerekirse, lütfen kullanıcı yükünü ve bina yüksekliğini belirtin, size özel hesaplama yapabilirim.