Mevcut Yapılarda Çıkış Gerekleri (BYKHY Madde 159)

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) kapsamında Madde 159, mevcut yapıların yangın anında güvenli tahliyesi için çıkış gereklerini düzenler. Bu madde, özellikle fabrika, imalathane, mağaza, dükkân, depo, büro, ayakta tedavi merkezi, müze, sergi salonu gibi yapılarda en az 2 bağımsız kaçış merdiveni veya başka çıkış zorunluluğu getirir. Ancak belirli şartlar sağlandığında tek kaçış merdivenine izin verilir.

---

Genel Kural ve Tek Kaçış Merdiveni Şartları

Madde 159'un ilk fıkrası, genel kural olarak mevcut yapılarda en az iki bağımsız kaçış merdiveni bulunmasını zorunlu kılar. Bununla birlikte aşağıdaki tüm şartlar birlikte sağlanırsa tek bir kaçış merdiveni yeterli kabul edilir:

Şart	Değer
Yapı yüksekliği	< 21,50 m
Kat kullanıcı sayısı	< 50 kişi
Kaçış uzaklığı	Yönetmelik Ek-14'e uygun
Yapım malzemesi	Yanmaz ürünler
İmalat/depolama	Kolay alevlenici/parlayıcı madde yok

Bu şartlar birlikte aranır. Bir tanesi dahi sağlanmazsa, mevcut yapıda en az iki bağımsız kaçış merdiveni bulunmalıdır. Örneğin yapı yüksekliği 21,50 m'nin altında olsa bile kat kullanıcı sayısı 50 kişiyi geçiyorsa tek merdiven yeterli değildir.

---

Sanayi Siteleri İstisnası (BYKHY Madde 159, f.2)

İkinci fıkra, sanayi sitelerine özel bir istisna getirir. Buna göre:

• Parsiyeli/patlayıcı madde bulunmaması
• Yapı yüksekliğinin ≤ 30,50 m olması

Bu iki şart birlikte sağlandığında, sanayi sitelerinde dış cephe merdiveni ile çıkış sağlanabilir. Ancak bu merdivenin her iki yanında 1,8 m mesafe içinde kapı veya pencere bulunmamalıdır. Bu hüküm, mevcut sanayi yapılarının yangın güvenliğini artırmak için pratik bir çözüm sunar.

---

İlgili Kavramlar

Madde 159 ile doğrudan bağlantılı diğer BYKHY maddeleri ve kavramlar şunlardır:

• Kaçış Merdiveni Detayı: Merdiven genişliği, basamak ölçüleri, yangın dayanım süresi gibi teknik şartlar.
• Mevcut Yapılarda Kaçış Merdiveni: Mevcut yapılarda kaçış merdivenlerinin tadilatı veya güçlendirilmesi ile ilgili özel hükümler.
• Yangın Mevcut Yapı Özel Hükümler: Mevcut yapıların yangın güvenliği açısından uyum süreçleri ve muafiyetler.

---

Değerlendirme ve Önemli Notlar

BYKHY Madde 159, mevcut yapıların yangın güvenliğini sağlamak için esneklik tanırken aynı zamanda güvenlik seviyesini düşürmemeyi hedefler. Özellikle:

• Yapı yüksekliği 21,50 m'nin altında olan ancak kullanıcı sayısı 50'yi aşan yapılar, mutlaka iki kaçış merdiveni sağlamalıdır.
• Yanmaz malzeme kullanımı, yangının yayılmasını geciktirerek tahliye süresini uzatır.
• Ek-14'teki kaçış uzaklığı değerleri, her yapı sınıfı için ayrı ayrı belirlenmiştir ve mevcut yapılarda da uyulması zorunludur.

Sanayi siteleri için getirilen 30,50 m sınırı ve dış cephe merdiveni imkânı, büyük sanayi tesislerinin yangın güvenliğini makul ölçülerde sağlamayı amaçlar. Ancak merdiven çevresindeki 1,8 m'lik boşluk şartı, yangının merdivene sıçramasını engellemek için kritiktir.

---

Kaynak

Bu bilgilerin tamamı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) Madde 159'a dayanmaktadır. Mevcut yapılarda çıkış gerekleri ile ilgili uygulama yaparken, ilgili maddenin tüm fıkralarının dikkatlice okunması ve yangın projesi ile birlikte değerlendirilmesi önemle tavsiye edilir.

Önemli Uyarı: Bu metin yalnızca BYKHY Madde 159 kapsamında hazırlanmıştır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) aksi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut yapılarda çıkış gerekleri açısından BYKHY hükümleri geçerlidir.