Mantolama Malzemesi Seçimi (Betonarme Güçlendirme)

Sunduğunuz wiki içeriğinde “mantolama” terimi yalnızca Betonarme Mantolama ile Güçlendirme başlığı altında geçmektedir. Bu nedenle cevabım yapısal güçlendirme amaçlı betonarme mantolamaya (kesit büyütme) yöneliktir.
Eğer sorunuz ısı yalıtım mantolaması (EPS, taşyünü vb.) ile ilgiliyse, verilen mevzuat ve wiki’de bu konuda hiçbir bilgi bulunmadığını belirtmek durumundayım.

---

1. Beton Sınıfı ve Beton Malzemesi

Betonarme mantolamada kullanılacak beton için iki temel kural vardır ([2]):

Koşul	Değer
Mevcut betona göre	En az bir sınıf daha yüksek dayanımlı beton seçilir.
Minimum dayanım	C25 (karakteristik silindir basınç dayanımı 25 MPa)

Beton malzemesinin bileşenleri TS 500 Bölüm 3’e uygun olmalıdır ([10]):

• Çimento: TS 19’a uygun Portland çimentosu; zararlı zemin suyu varsa sülfata dayanıklı tip tercih edilir.
• Agrega: TS 706’ya uygun granülometride ince + iri agrega. En büyük agrega boyutu eleman kesitine ve donatı aralığına uygun seçilir. Organik madde, klorür, sülfat sınırlarına dikkat edilir.
• Karışım suyu: Genelde içme suyu kullanılır; serbest klor, karbonik asit, amonyum tuzları bulunmamalıdır.
• Katkı maddeleri: TS EN 934‑2’ye uygun akışkanlaştırıcı veya priz düzenleyici katkılar; donatıya korozif etki yapmamalıdır.

---

2. Donatı ve Ankraj Elemanları

Mantolama sırasında kullanılan donatı malzemesi ikiye ayrılır ([2]):

Donatı türü	Açıklama
Boyuna donatı	Yeni kesitin taşıyıcı donatısıdır. Mevcut kolon çevresine yerleştirilir.
Ankraj donatısı	Mevcut beton ile yeni beton arasında bağlantıyı sağlar. Zorunludur.

Ankraj özellikleri:

• Malzeme: Epoksi enjeksiyonlu çelik ankraj
• Ankraj derinliği: en az 6 cm
• Ankraj aralığı:
  • Yatayda ≤ 200 mm
  • Düşeyde ≤ 250 mm
• Köşelerde özel ankraj düzenlemesi yapılır.

Çelik donatının mekanik özellikleri normal betonarme donatı standartlarına uygun olmalıdır (TBDY 2018 kapsamında).

---

3. Mantolama Kalınlığı

Minimum kalınlık: her yüzde 100 mm ([2]).
Bu değer, kalıp, donatı yerleşimi ve yeni betonun düzgün sarılması için alt sınırdır. Kesit büyüklüğüne göre statik hesaplarla artırılabilir.

---

4. Yüzey Hazırlığı – Eski Betonun Durumu

Malzeme seçimi kadar mevcut betonun hazırlanması da kritiktir:

• Mevcut beton yüzeyi tamamen sıyrılır, agregalar açığa çıkarılır.
• Toz, kir, gevşek parçacıklar basınçlı hava/su ile temizlenir.
• Bu işlem, yeni betonun (C25 veya daha yüksek) eski betona mümkün olan en iyi yapışmayı göstermesi için şarttır.

---

5. Taşıma Kapasitesine Etki – 0.9 Katsayısı

Mantolama sonrası hesaplarda, mevcut ve yeni beton arasındaki yüzey tutunmasının tam yapışık kabul edilemeyeceği için 0.9 dayanım azaltma katsayısı uygulanır ([2]):

• N_r = 0.9 × (A_c_yeni × f_cd + A_s × f_yd) Bu nedenle seçilen beton ve donatı, hedef kapasiteyi 0.9’a bölerek hesaplanmalıdır.

---

6. Pratik Seçim Özet Tablosu

Malzeme	Seçim Kriterleri	Wiki Kaynağı
Beton sınıfı	Mevcut betondan min 1 sınıf yukarı, alt limit C25	[2]
Beton bileşenleri	TS 500 Bölüm 3 (çimento, agrega, su, katkı)	[10]
Ankraj çubukları	Epoksi enjeksiyonlu çelik, derinlik ≥ 6 cm	[2]
Boyuna donatı	Statik hesaba göre, betonarme yönetmeliğine uygun	[2]
Mantolama et kalınlığı	≥ 100 mm	[2]

Yukarıdaki kriterlere göre; en az C25, tercihen bir sınıf daha yüksek beton, TS 500’e uygun zararsız malzemeler, 6 cm’lik epoksi ankraj ve 100 mm kalınlık şartları sağlanarak betonarme mantolama malzemesi seçilir.

---

Soru gerçekten ısı yalıtım mantolaması (EPS/XPS/taşyünü) seçimi ise, verilen mevzuatta bu konuya dair bilgi yoktur; ilgili standart (TS 825, ilgili yangın yönetmeliği vb.) başka bir kaynakta incelenmelidir.