Korkuluk Kuralları (PAİY Madde 38) – Detaylı Açıklama

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 38. maddesi, yapılarda can güvenliğini sağlamak amacıyla korkuluk yapılması gereken yerleri, minimum yükseklikleri ve malzeme özelliklerini düzenler. Bu madde, özellikle yüksekten düşme riski olan tüm alanlarda zorunlu koruma tedbirlerini tanımlar.

Korkuluk Zorunlu Olan Yerler

Döşeme kotundan itibaren en az 1.10 metre yükseklikte korkuluk yapılması gereken yerler şunlardır:

1. Balkon, teras ve galeri boşlukları – Açık veya kapalı tüm balkonlar, çatı terasları ve iç mekandaki galeri boşluklarının boş kenarları.
2. Sahanlık boş kenarları – Merdiven sahanlıklarında, korkulukla korunmayan açık taraflar.
3. 1'den fazla basamaklı açık merdiven ve rampalar – En az iki basamaklı her açık merdiven ve eğimli rampa.
4. İstinat duvarı üstü – Bahçe kot farkı oluşturan istinat duvarlarının üst kenarı.
5. 0.50 m'den farklı kotta teşekkül etmiş bahçeler – İki bahçe kotu arasında 50 cm’den fazla fark varsa, üst kottaki bahçenin kenarı.
6. 1.10 m'den düşük bahçe duvarları üstü – Yüksekliği 1.10 metrenin altında olan bahçe duvarlarının üstüne de korkuluk eklenir.
7. Döşeme kotundan 0.90 m'den az yükseklikteki pencere boşlukları – Pencere denizlik yüksekliği döşemeden 90 cm’den az ise, bu pencerelerin önüne korkuluk yapılmalıdır.

Önemli nokta: Bu yükseklikler, döşeme kotundan itibaren ölçülür. Korkuluk yüksekliği, döşeme bitiş kotu ile korkuluk üst kotu arasındaki düşey mesafedir.

Son Kat Terası Özel Durumu

Son kat teraslarında yapılan 1.10 metre yüksekliğindeki parapet veya korkuluk, bina yüksekliği hesabına dahil edilmez. Yani bu korkuluk, binanın toplam yüksekliğini artıran bir eleman olarak değerlendirilmez. Bu, özellikle imar yönetmeliğindeki azami bina yüksekliği sınırlamaları açısından önemli bir esneklik sağlar.

Malzeme ve Yapım Şartları

Korkuluk malzemesi aşağıdaki koşulları sağlamalıdır:

1. Kırılmaz veya kırıldığında dağılmayan malzeme – Cam gibi malzemeler kullanılacaksa, temperli veya lamine cam gibi kırıldığında parçalanmayan türler tercih edilmelidir.
2. İnsan çarpması dahil tasarım yüklerini karşılamalı – Korkuluk, bir kişinin yaslanması, itmesi veya çarpması durumunda oluşan yatay ve düşey yüklere dayanıklı olmalıdır.
3. Boşluklarda maksimum 0.10 m çap – Korkuluk elemanları arasındaki boşluklar (düşey veya yatay) en fazla 10 cm çapında olabilir. Bu ölçü, yük altında meydana gelebilecek deformasyonlar da dâhil olmak üzere sağlanmalıdır. Amaç, özellikle çocukların başını veya vücudunu sıkıştırmasını önlemektir.

Pratik Uygulama Notları

• Ölçüm başlangıcı: Döşeme bitiş kotu esas alınır. Halı, parke vb. kaplamalar döşeme kotuna dâhildir.
• Pencere korkulukları: Denizlik yüksekliği 90 cm’den az olan pencerelerde, korkuluk zeminden 1.10 m yüksekliğe kadar devam etmelidir. Bu genellikle pencere önüne korkuluk veya sabit bir bariyer konularak sağlanır.
• Merdiven korkulukları: 1'den fazla basamaklı açık merdivenlerde her iki tarafta da korkuluk zorunludur. Merdiven genişliği 1.20 m’yi geçiyorsa ara korkuluk da gerekebilir (bu ek şartlar PAİY’in merdiven maddelerinde yer alır).

Kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği – Madde 38