Karşılaştırma: Tip İmar Yönetmeliği vs PAİY nedir?

Merhaba, değerli meslektaşım. Tip İmar Yönetmeliği (1985) ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY, 2017) arasındaki farkları merak ettiğini anlıyorum. Doğru adrestesin; bu iki yönetmelik arasındaki temel ayrımları, elimdeki wiki kaynaklarına dayanarak sana detaylıca anlatacağım. Öncelikle şunu netleştirelim: PAİY (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği), büyük ölçüde Tip İmar Yönetmeliği’nin yerini almıştır ve daha güncel, kapsamlı bir düzenlemedir. Bazı belediyeler hâlâ Tip İmar bazlı kendi yönetmeliklerini kullanıyor olabilir, ancak yeni projelerde PAİY esas alınmalıdır. Şimdi Tip İmar Yönetmeliği vs PAİY karşılaştırmasına geçelim.

Genel Çerçeve

• Tip İmar Yönetmeliği (RG: 2/11/1985): Tip niteliğinde bir yönetmeliktir, belediyeler tarafından uyarlanarak uygulanır. Daha kısa ve geneldir.
• PAİY (RG: 3/7/2017, son güncelleme 14/1/2026): Doğrudan uygulanır, 61+ maddeden oluşur ve çok daha detaylıdır. Belediyeler PAİY’den daha kısıtlayıcı hüküm koyabilir ama daha gevşek olamaz.

Temel Farklar (Karşılaştırma Tablosundan)

1. TAKS (Taban Alanı Katsayısı)

   • Tip İmar: Planda belirtilir, genel bir üst sınır yoktur.
   • PAİY: Maksimum %40 (ticaret alanlarında %60) olarak belirlenmiştir. Daha net ve sınırlayıcıdır.

2. Emsal Harici Alanlar

   • Tip İmar: Sınırlı bir liste ile belirlenir.
   • PAİY: Detaylı liste + %30 kuralı getirilmiştir. Bu, ek alan kullanımını daha esnek ama kontrollü hale getirir.

3. Asansör Zorunluluğu

   • Tip İmar: 4 ve daha fazla katlı binalarda zorunludur.
   • PAİY: 3 katlı binalarda yer, 4 ve daha fazla katlı binalarda tesisi zorunludur. Daha erken bir aşamada asansör planlaması gerektirir.

4. Kat Yüksekliği

   • Tip İmar: Konutlarda 2.80 m olarak belirlenmiştir.
   • PAİY: Konutlarda 3.60 m’ye çıkarılmıştır. Bu, daha ferah yaşam alanları ve tesisat geçişleri için avantaj sağlar.

5. Çıkma (Balkon, cumba vb.)

   • Tip İmar: Maksimum 1.20 m çıkma yapılabilir.
   • PAİY: Maksimum 1.50 m çıkma izni verilir. Tasarımda daha fazla esneklik sunar.

6. Bahçe Mesafesi Artışı

   • Tip İmar: 4 ve daha fazla katlı binalarda +0.50 m artırım uygulanır.
   • PAİY: Aynı kural geçerlidir; 4+ katta +0.50 m. Bu konuda fark yoktur.

7. Yüksek Yapı Tanımı

   • Tip İmar: Yüksek yapı tanımı yoktur.
   • PAİY: 21.50 m ve üzeri yapılar detaylı kademeli olarak tanımlanmıştır. Bu, gökdelen ve yüksek binalar için özel kurallar getirir.

8. Mescit Zorunluluğu

   • Tip İmar: Mescit zorunluluğu yoktur.
   • PAİY: Detaylı düzenleme getirilmiştir; örneğin 75 ve üzeri bağımsız bölüm, AVM, otel gibi yapılarda mescit zorunludur.

9. Engelli Erişilebilirliği

   • Tip İmar: Sınırlı düzenlemeler içerir.
   • PAİY