Karışık Kullanım — Yangın Kuralları (Yangın Yönetmeliği Madde 18) nedir?

Merhaba, karışık kullanımlı yapılarda yangın güvenliği kurallarını Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) kapsamında detaylandırayım. Öncelikle belirteyim: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde (PAİY) bu konuda özel bir hüküm bulunmamaktadır, bu nedenle doğrudan Yangın Yönetmeliği'ni esas alıyorum.

---

Karışık Kullanımda Yangın Güvenliği – Genel Kural

BYKHY Madde 18'e göre, bir yapıda iki veya daha fazla kullanım sınıfına tabi bölümler varsa, yangın güvenliği tedbirleri şu şekilde belirlenir:

1. Bölümler Yangın Bölmesiyle Ayrılamıyorsa

Eğer farklı kullanım sınıflarındaki bölümler yangın kompartımanı (bölmesi) ile ayrılmamışsa, tüm binaya daha yüksek koruma gerektiren sınıfın kuralları uygulanır.
Örnek: Bir apartmanın zemin katında yangın bölmesiyle ayrılmamış bir market varsa, tüm bina ticari kullanımın yangın güvenliği şartlarına tabi olur. Bu, kaçış yolları, yangın dayanımı, söndürme sistemleri gibi tüm tedbirleri kapsar.

2. Bölümler İç İçe İse ve Ayrı Tedbirler Mümkün Değilse

Aynı madde, bölümlerin iç içe geçtiği (örneğin, bir ofis içinde küçük bir depo) ve ayrı önlem almanın mümkün olmadığı durumlarda da en yüksek tehlike sınıfının geçerli olduğunu belirtir. Yani, fiziksel bir ayırma yoksa tüm alan en riskli kullanıma göre değerlendirilir.

3. Bölümler Ayrılabiliyorsa (Yangın Bölmesi Var)

Eğer farklı kullanım sınıfları yangın bölmesiyle (kompartıman) ayrılabiliyorsa, her bölüm kendi kullanım sınıfına göre tedbir alır. Ancak:

• Bu bölmeleri ayıran duvar, döşeme veya kapı gibi elemanlar, daha yüksek tehlike sınıfının yangına dayanım süresini sağlamalıdır.
• Her bölüm kendi kaçış, alarm, söndürme vb. sistemlerini kendi sınıfına göre tasarlar.

---

Tehlike Sınıfı Etkisi – Su ve Pompa Kapasitesi

BYKHY Madde 19 bu kuralı tamamlar: "Farklı bölümlerde farklı yangın tehlike sınıfları varsa, su deposu ve pompa kapasitesi en yüksek tehlike sınıfına göre hesaplanır."
Örnek: Bir binada düşük tehlike sınıfındaki ofisler ile yüksek tehlike sınıfındaki bir restoran mutfağı varsa, yangın söndürme suyu debisi ve basıncı restoran mutfağının tehlike sınıfına göre belirlenir.

---

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Yangın Projesi Hazırlığı: Proje aşamasında her bölümün kullanım sınıfı ve tehlike sınıfı net olarak tanımlanmalı, yangın kompartımanları mimari paftalarda gösterilmelidir.
2. Ruhsat ve Denetim: İmar barışı veya yapı ruhsatı süreçlerinde, madde 18'e uygunluk denetlenir. Eksiklik tespitinde tüm binaya daha yüksek sınıf kuralları uygulanır.
3. Yönetmelikler Arası Uyum: PAİY'de karışık kullanım yangın kurallarına özel bir madde olmadığından, BYKHY hükümleri doğrudan geçerlidir.

---

Özet Tablo

Durum	Uygulanacak Kural
Bölümler ayrılamıyor	En yüksek koruma gerektiren sınıf tüm binaya uygulanır
Bölümler ayrılabiliyor	Her bölüm kendi sınıfına göre, ayırıcı elemanlar yüksek sınıfa uygun
Farklı tehlike sınıfları var	Su deposu/pompa kapasitesi en yüksek tehlike sınıfına göre

Bu kurallar, can güvenliği ve mal kaybını ö