İstanbul Özel Yapılar ve Tesisler (İstanbul İmar Yönetmeliği M.37-56) nedir?

İstanbul Özel Yapılar ve Tesisler (İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 37-56) – Kapsamlı Rehber

Merhaba, İstanbul’da yapılaşma ile ilgili özel tesis ve yapılar konusunda merak ettiğin bu bölüm, İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 37 ila 56. maddeleri arasında düzenleniyor. Bu maddeler, standart binaların ötesine geçen; köprülerden akaryakıt istasyonlarına, sarnıçlardan paratonerlere kadar pek çok özel yapı ve tesisin kurallarını belirliyor. Şimdi gel, her maddeyi tek tek inceleyelim.

Köprü Geçişler – Madde 37

Konut dışı alanlarda binalar arasındaki köprü geçişlerinde minimum 5 metre mesafe şartı aranıyor. Bu, özellikle ticari ve karma kullanımlı projelerde can güvenliği ve erişilebilirlik açısından kritik bir hüküm.

Akaryakıt Servis İstasyonları – Madde 38

Bu tesisler yalnızca imar planında “akaryakıt alanı” olarak belirlenmiş yerlerde yapılabiliyor. Plan dışına çıkılması mümkün değil; aksi halde ruhsat süreci başlamıyor.

Su Depoları – Madde 39

Parsel büyüklüğü 1000 m² ve üzeri olan yerlerde zemin suyu koruma kuralları devreye giriyor. Depo yapımında su sızdırmazlık, yalıtım ve çevre sağlığı kriterleri uygulanıyor.

Sarnıçlar – Madde 40

Yağmur suyu toplama ve depolama amacıyla yapılan sarnıçlar, yapı ruhsatına tabi olup, taşıyıcı sistem ve su yalıtımı yönünden denetleniyor.

Foseptikler – Madde 41

Kanalizasyon bağlantısı olmayan bölgelerde zorunlu olan foseptik çukurları; sızdırmaz, kapalı ve düzenli olarak boşaltılabilir nitelikte olmalı.

Korkuluklar – Madde 42

Balkon, teras, merdiven ve benzeri düşme riski taşıyan alanlarda korkuluk yüksekliği ve detay kuralları belirlenmiştir. Yönetmelikte net rakam verilmemiş olsa da, genelde asgari 90 cm olarak uygulanır, ancak burada İstanbul İmar Yönetmeliği’nin ilgili hükmüne uyulması gerekir.

Kapı ve Pencereler – Madde 43

Boyut, konum ve malzeme kuralları; yangın kaçış yollarını engellemeyecek, doğal havalandırmayı sağlayacak şekilde düzenlenir.

Kapıcı Dairesi, Bekçi Odası – Madde 48

Asgari büyüklük ve donatı şartları getirilmiştir. Bu odaların bağımsız bölüm statüsünde olması ve temel yaşam alanlarını (wc, banyo, mutfak) içermesi beklenir.

Portikler – Madde 49

Geçit ve sundurma niteliğindeki portiklerin yükseklik, genişlik ve taşıyıcı sistem kuralları ile yaya geçişini engellemeyecek şekilde tasarlanması gerekir.

Fırınlar – Madde 50

Ticari fırın yapılarında bacaların yüksekliği, havalandırma, yangın güvenliği ve komşu parsellere olan mesafe gibi teknik şartlar aranır.

Pasajlar ve AVM’ler – Madde 51

Geçiş genişlikleri, yangın kaçış yolları ve engelli erişimi bu madde ile düzenlenir. Pasaj ve AVM gibi toplu kullanım alanlarında yangın gereklerine uygunluk zorunludur.

Tuvaletler – Madde 52

Minimum ölçüler (en, boy, yükseklik), doğal veya mekanik havalandırma şartı, su ve atık bağlantıları bu madde kapsamındadır.

Yığma/Ahşap/Kâgir Yapılar – Madde 54

Geleneksel yapım sistemlerine özel kurallar getirilir. Özellikle ahşap yapılarda yangın dayanımı, yığma yapılarda taşıyıcı duvar kalınlıkları ve kâgir yapılarda derz ve yalıtım şartları belirtilir.

Müştemilatlar – Madde 55

Ana yapıya bağlı ek yapılar (depo, garaj, kömürlük gibi) yönetmelikte belirtilen sınırlara uygun olarak inşa edilir. Müştemilat bağımsız bölüm sayılmaz ve kullanım amacı değiştirilemez.

Paratonerler – Madde 56

Yıldırımdan korunma sistemi (paratoner) binalarda zorunludur. Yönetmelikte bu sistemin TS EN 62305 standartlarına uygun olması gerektiği vurgulanır. Özellikle yüksek yapılarda ve açık alan tesislerinde paratoner ihmal edilmemelidir.

---

Sık Sorulan Sorular

S: Bu maddeler yalnız İstanbul’da mı geçerli?
Evet, bu maddeler İstanbul İmar Yönetmeliği’ne aittir ve İstanbul sınırları içinde uygulanır. Ancak Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (Tip İmar) ile çelişme durumunda, Tip İmar geçerlidir. Tip İmar’da hüküm yoksa bu maddeler kullanılır.

S: Korkuluk yüksekliği için net bir sayı var mı?
Madde 42’de “yükseklik ve detay kuralları” denilmiş, somut bir rakam verilmemiştir. Bu nedenle saha uygulamasında proje müellifinin, ilgili diğer standartlar (TS 498, TS 9111 gibi) ve Tip İmar’daki olası hükümlerle birlikte hareket etmesi gerekir.

S: Foseptik yapmak zorunlu mu, yoksa alternatifi var mı?
Kanalizasyon şebekesi olmayan yerlerde foseptik (Madde 41) zorunludur. Alternatif olarak paket arıtma tesisi kurulabilir, ancak bu da ayrı bir ruhsat ve Çevre İzin Belgesi gerektirir.

---

Umarım bu açıklamalar işine yarar. Aklına takılan herhangi bir nokta olursa, sormaktan çekinme! 🏗️